Kattenliefde met bijsluiter: dit zijn de echte risico’s

Katten kunnen je maken, heel ziek zelfs, maar in een gewoon huishouden is het risico voor gezonde mensen klein als je een beetje oplet met krabben, bijten en de kattenbak.

Wie met een spinnende kat op schoot zit, denkt niet meteen aan infectieziekten, maar katten kunnen drager zijn van bacteriën, parasieten en schimmels die overspringen naar mensen (zoönosen). Het gaat dan vooral om ziekten die via krabben of bijten, via de ontlasting of via vlooien worden overgedragen.

Een bekende boosdoener is de kattenkrabziekte, veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae. Na een onschuldige krab of beet kun je een pijnlijke, opgezwollen lymfeklier krijgen, soms met koorts en algehele malaise; meestal gaat het vanzelf over, maar in zeldzame gevallen leidt het tot ernstige complicaties zoals oog- of hersenontstekingen.pmc.ncbi.nlm.nih+2​

Nog beruchter is toxoplasmose, een parasitaire infectie waarbij de kat een sleutelrol speelt in de levenscyclus van Toxoplasma gondii. De parasiet kan in kattenontlasting zitten; als die een dag of langer ligt, worden de eitjes besmettelijk en kun je ze binnenkrijgen via tuinieren, de kattenbak of vuile handen aan je mond.

Voor gezonde mensen verloopt toxoplasmose vaak symptoomloos of met wat griepachtige klachten, maar tijdens een zwangerschap kan een eerste infectie bij de moeder ernstige schade bij de ongeboren baby veroorzaken, zoals oogafwijkingen of hersenproblemen. Gezondheidsdiensten benadrukken daarom dat zwangeren beter geen kattenbak mogen schoonmaken, of het alleen doen met handschoenen en direct handen wassen.

Daarnaast dragen katten regelmatig parasieten mee zoals spoelwormen (Toxocara cati), waarvan de eitjes via de ontlasting in zandbakken en tuinen terechtkomen en bij mensen oog- of orgaanschade kunnen veroorzaken als larven gaan rondzwerven in het lichaam. Ringworm is dan weer geen worm maar een schimmelinfectie van huid en haren, die je kunt oplopen door het aaien van een besmette kat en vervelende, jeukende, ringvormige plekken geeft.

Vlooien vormen een onderschatte schakel: zij verspreiden Bartonella tussen katten en spelen dus een rol bij de kattenkrabziekte. Ook bacteriën zoals Pasteurella uit kattenbeten kunnen diepe wondinfecties geven, zeker aan handen en vingers, waardoor een “kleine beet” soms toch op de spoedeisende hulp belandt.

Deskundigen zijn het opvallend eens: wie zijn kat en zijn hygiëne op orde houdt, loopt als gezond mens weinig gevaar. Cruciaal zijn een vlooienbestrijding, ontworming volgens schema, katten niet aanleren om met handen te spelen en wonden door krabben of beten direct goed wassen en in de gaten houden.

Een rapport over katten en volksgezondheid vat het nuchter samen: toxoplasma-infecties bij mensen komen veel voor, maar echte ziekte is zeldzaam. Of anders gezegd: je kat is geen wandelende biohazard, maar een huisgenoot die je – net als mensen – met een beetje gezond verstand en zeep prima “veilig” kunt houden.