Zijn apen minder belangrijk dan mensen? We testen geen medicijnen voor apen op mensen, maar wel medicijnen voor mensen op apen.

Zijn apen minder belangrijk dan mensen? Je zou het zeggen. We testen geen medicijnen voor apen op mensen, maar wel medicijnen voor mensen op apen.

Een van de grootste apentestcentra van Europa blijkt gewoon in Rijswijk te staan, midden in de Randstad. Terwijl de politiek al jaren praat over een proefdiervrije toekomst, draait het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) intussen op volle toeren door.

Aan de Lange Kleiweg in Rijswijk leven zo’n duizend apen achter hekken en glas, een deel van hen wordt vroeg of laat ingezet als proefdier. Het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) is daarmee het grootste primatencentrum van Europa en een knooppunt in de mondiale medicijnketen. Toch weten maar weinig Nederlanders dat dit omstreden instituut gewoon in hun achtertuin staat.

In ronde gebouwen wonen vooral vrouwtjes met hun jongen in groepen, met speeltjes, klimrekken en buitenverblijven, zoals De Telegraaf beschrijft. Achter die ogenschijnlijke ‘dierentuinsetting’ schuilt harde realiteit: geselecteerde dieren worden getraind om uit een injectiespuit te drinken, een pootje te geven voor een prik en opdrachten uit te voeren op een touchscreen. Wie eenmaal naar de experimentele afdeling gaat, komt nooit meer buiten omdat het dier vaak besmet is met een ziekte en voor meerdere studies wordt gebruikt.

Volgens het BPRC zijn apen onmisbaar voor onderzoek naar onder meer malaria, tuberculose, hepatitis en neurodegeneratieve ziekten als parkinson. Voor nieuwe vaccins en geneesmiddelen wil men eerst in een organisme testen dat sterk op de mens lijkt, zo luidt de redenering. Critici wijzen erop dat Nederland juist heeft ingezet op proefdiervrije innovatie en dat alternatieven, zoals organoids en computermodellen, snel beter worden.

Politiek is Rijswijk inmiddels symbool geworden van een grotere keuze: wil Nederland voorloper zijn in proefdiervrij onderzoek of blijft het miljardenmarkt van dierproeven bedienen. De Tweede Kamer besloot eerder dat de jaarlijkse subsidie van 12,5 miljoen euro voor apenonderzoek moest verschuiven naar alternatieven, maar draaide dat besluit dit voorjaar deels terug. Daarmee kan het BPRC voorlopig doorgaan, terwijl tegenstanders spreken van een “gemiste kans” voor zowel dierenwelzijn als innovatie.tweedekamer+4

De ironie is dat de medicijnen die miljoenen mensen beschermen, mede te danken zijn aan dieren die het daglicht nooit meer zien.