Europa koopt nog steeds Russisch gas: waarom, en wat de stop op 1 januari met je gasrekening doet
Economie
Je zet de verwarming weer aan, en een deel van het gas in Europa komt nog altijd uit Rusland. In de eerste vijf maanden van 2026 was dat ongeveer 12 procent van het Europese gasverbruik, meldt ACER, de EU-toezichthouder voor energie. Op 1 januari 2027 stopt de import van vloeibaar Russisch gas, lng. Het Russische gas via pijpleidingen volgt uiterlijk op 1 november 2027.
Het is meer dan 5 procent
Het percentage van 5 procent dat rondgaat, klopt maar voor een deel. ACER verwacht dat Europa in 2026 ongeveer 20 miljard kuub Russisch lng importeert. Dat is 5 tot 6 procent van het Europese gasverbruik. Daar komt het pijpleidinggas naar Hongarije, Slowakije en Griekenland nog bij. Samen kom je uit op ruim 1 op de 8 kuub.
Bij olie ligt het lager. Het Russische aandeel in de Europese olie-import zakte van 27 procent in 2021 naar minder dan 3 procent in 2025, meldt de Raad van de EU. Die olie gaat vrijwel alleen via de Droezjba-pijpleiding naar Hongarije en Slowakije.
Waarom Europa nog koopt
De kern zit in langlopende contracten. De EU verbiedt sinds 18 maart 2026 nieuwe contracten met Russische leveranciers. Kortlopende contracten moesten stoppen op 25 april (lng) en 17 juni (pijpleiding). Contracten van vóór juni 2025 met een looptijd van een jaar of langer mogen nog even doorlopen.
Bedrijven halen onder die contracten zoveel mogelijk binnen voordat de deur dichtgaat, schrijft ACER. Daarnaast raakte de wereldwijde lng-markt krap toen de Straat van Hormuz dichtging door de oorlog met Iran. Europese inkopers vulden het gat met wat er te krijgen was, ook met Russisch gas. De Duitse milieuorganisatie Urgewald berekende met data van Kpler dat de EU van januari tot en met september 2026 een recordhoeveelheid van 12,2 miljoen ton lng uit het Russische Yamal-project kocht, voor ongeveer 7,9 miljard euro.
Ook via Nederland
Nederland doet mee. In het eerste kwartaal van 2026 kwam 12 procent van het lng dat Nederland importeerde uit Rusland, blijkt uit cijfers van het onderzoeksinstituut IEEFA die de NOS in mei publiceerde. Een groot deel van dat gas reist via Rotterdam door naar andere landen.
“Dat is echt veel meer dan ik had verwacht”
Dat zei energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies tegen de NOS. Toenmalig klimaatminister Sophie Hermans wees in 2025 op een handvol langlopende contracten die bedrijven niet zomaar kunnen opzeggen. In september kwam er volgens Urgewald nog ongeveer 146.000 ton Russisch lng in Nederland aan.
Wanneer het ophoudt
De EU legde de afbouw vast in een verordening, een Europese wet die direct in alle lidstaten geldt. De lidstaten keurden hem op 26 januari 2026 definitief goed.
- 1 januari 2027: einde van Russisch lng onder langlopende contracten.
- 30 september 2027: einde van Russisch pijpleidinggas onder langlopende contracten.
- 1 november 2027: uiterste datum voor landen die hun gasopslag niet op peil kregen.
De Europese Commissie mag het verbod maximaal vier weken opschorten als een land in een noodsituatie zit. Bedrijven die de regels overtreden, riskeren een boete van minstens 40 miljoen euro. Hongarije en Slowakije vochten het verbod aan bij de rechter.
Voor olie is nog niets besloten. De Commissie stelde in maart een voorstel voor een olieverbod uit vanwege de hoge olieprijzen. Ze mikt op een stop uiterlijk eind 2027.
Wat de stop doet met je gasrekening
Eerdere stappen van het verbod hadden geen duidelijk effect op de gasprijs, concludeert ACER. De prijsstijgingen van dit jaar kwamen door het conflict in het Midden-Oosten. Wel waarschuwt de toezichthouder dat Europa vanaf 2027 meer afhangt van de wereldwijde lng-markt en dus gevoeliger wordt voor prijsschommelingen.
De Nederlandse gasopslag was op 12 oktober voor 62,8 procent gevuld, meldt het Nationaal Energie Dashboard. Het doel voor 1 november staat op 64 procent, na een verlaging in september. Essent rekent sinds 1 oktober een variabel tarief van €1,4996 per kuub, inclusief belasting en btw.
“Uiteindelijk blijft de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen het structurele probleem”
Rekensom: wat €10 erbij op de gasbeurs kost
Neem een huishouden dat 1.000 kuub gas per jaar stookt. Een kuub gas bevat ongeveer 9,77 kilowattuur. Stijgt de groothandelsprijs met €10 per megawattuur, dan wordt elke kuub bijna 10 cent duurder, met btw ongeveer 12 cent. Dat is zo’n €118 per jaar voor het hele huishouden.
Aannames: de leverancier rekent de stijging volledig door, de energiebelasting blijft gelijk, bedragen inclusief 21 procent btw. Met een vast contract merk je pas iets als het afloopt.
Wat je nu kunt doen
- Laat je voorschot staan. Een strenge winter met krappe voorraden is duurder dan een zachte.
- Kijk wanneer je vaste contract afloopt. Vergelijk ruim van tevoren vaste en variabele tarieven.
- Volg de gasvoorraad op het Nationaal Energie Dashboard. Hoe leger de opslag na de winter, hoe meer gas Europa volgend jaar moet inkopen.
Het gas dat in januari wegvalt, komt vooral uit de VS. Die leverden in 2025 al ruim de helft van het Europese lng.
Meer weten?
POPULAIR NIEUWS
Help je je kind aan een huis? De schenking op papier ligt onder vuur, maar deze route laat het kabinet met rust
Ineens een heksenkring in je gazon? Goed nieuws voor je tuin, minder voor je peuter of hond
Vliegtuigmodus vergeten: stort het vliegtuig dan neer?
Seks inplannen en erover praten: 5 tips van een seksuoloog
Kristallen glazen van je oma in de kast? Zoveel zijn ze nu waard
Longkanker bij paus Leo: zo groot is de kans op genezing na zijn longoperatie
Loading