Lege schappen in het groentevak door extreem weer en opwarming

.

Aardbeien, tomaten of blauwe bessen misgrijpen in de supermarkt voelt nog steeds als een vervelend incident, maar het wordt eerder het nieuwe normaal dan een uitzondering. Door wekenlange regen en kou in Spanje en Marokko kampen Nederlandse supers deze week met lege of half gevulde groente- en fruitvakken. De kwetsbaarheid van ons wintermenu, dat sterk leunt op Zuid-Europese en Noord-Afrikaanse kassen, komt daarmee pijnlijk in beeld.[

Supermarktketens melden minder aanbod van zacht fruit, peulvruchten, tomaten en kruiden, nadat extreme neerslag kassen onder water zette en oogsten vertraagde of vernielde. Telers waarschuwen dat het niet alleen om logistieke haperingen gaat: complete teelten zijn moeilijk te oogsten omdat boomgaarden en kassen blank staan, soms zelfs zonder stroom of personeel. Handelaren spreken van fors hogere inkoopprijzen en verwachten dat de consument dat de komende weken in de portemonnee gaat merken.

Volgens landbouw­economen zorgt klimaatverandering juist voor méér extremen: periodes van hitte en droogte worden afgewisseld met plotselinge stortbuien en overstromingen. In Zuid-Spanje en Marokko staan veel groente- en fruitteelten in relatief eenvoudige plastic kassen, die slecht bestand zijn tegen storm, wateroverlast en ziekten. Investeren in betere afwatering en hightech kassen kan oogsten beschermen, maar kost veel kapitaal in landen waar marges toch al onder druk staan. Daarmee schuift de rekening deels door naar de consument, in de vorm van hogere prijzen en grotere prijsschommelingen.

Wie rekent op altijd volle schappen, botst zo frontaal op de grenzen van een geglobaliseerd voedselsysteem dat gebouwd is op stabiel weer en goedkope teeltgebieden. Lege schappen bij aardbeien rond Valentijn of dure tomaten in februari zijn daarmee ook een signaal: voedselzekerheid in een opwarmend klimaat betekent keuzes over spreiding van productie, voorraad, seizoensgebonden eten en investeringen in klimaatbestendige kassen. Voor consumenten wordt het wennen dat ‘even wat vers halen’ soms simpelweg niet kan – niet door falende supermarkten, maar door een klimaat dat steeds minder voorspelbaar is.