Van angst naar actie: praktische stappen om klaar te zijn voor AI

AI komt eraan. Niet als plotselinge tsunami vandaag, maar als golf die jaren nodig heeft om echt door de economie en onze werkprocessen heen te spoelen. Tijd genoeg dus om minder te panikeren en meer te plannen.​

Nieuwe technologie roept altijd dezelfde reflex op: banen verdwijnen, ongelijkheid explodeert, de samenleving stort in. De geschiedenis van elektriciteit laat iets anders zien: het duurde decennia voordat fabrieken hun vloeren, machines en werkprocessen zo hadden aangepast dat de productiviteit echt omhoog schoot. Met AI zal het niet anders zijn. Het kost jaren voordat bedrijven precies weten welke taken ze aan algoritmen overlaten en hoe ze de rest van het werk organiseren.​

Ten eerste: leer werken mét AI in plaats van ertegen. Gebruik tools om teksten te laten samenvatten, code te laten controleren of ruwe ideeën uit te werken, en kijk kritisch wat beter, sneller of juist slechter gaat. Dat maakt je productiever én geeft je ervaring die straks onmisbaar is op de arbeidsmarkt.​

Ten tweede: investeer in vaardigheden die moeilijk te automatiseren zijn. Oordeelsvermogen, creativiteit, het kunnen inschatten van mensen, verantwoordelijkheidsgevoel – precies die elementen die in veel startersfuncties nu weggestopt zitten achter repetitief cijferwerk en rapportages. Juist die instapbanen, vol routine en scripts, zijn het kwetsbaarst voor automatisering.​

Ten derde: wees mobiel. De banen die onder druk komen te staan, zitten niet meer geconcentreerd in één fabriek of mijnstad, maar verspreid over landen en sectoren. Dat maakt het makkelijker om over te stappen, maar vergt wel dat je bereid bent om van functie, branche of zelfs beroep te veranderen – en dat overheden ontslagrecht en omscholing daarop inrichten, in plaats van ontslagen botweg te verbieden.​

AI zal banen vernietigen én creëren, zoals elke grote technologie. De grootste fout die bedrijven nu kunnen maken, is stoppen met jonge mensen aannemen en zo de aanvoer van toekomstig talent én “AI-native” medewerkers afknijpen. Voor individuen geldt hetzelfde: wie nu verstijft van angst, komt straks echt te laat; wie vandaag begint te experimenteren en te leren, heeft over een paar jaar een voorsprong.​