Veel zal duurder worden, niet alleen benzine

Blijvend hoge energieprijzen zullen de komende twee jaar vrijwel alle consumentenprijzen opstuwen, waarschuwen economen van Rabobank in een nieuw onderzoek naar de gevolgen van de energiecrisis.

Volgens de doorrekening gaat de bank uit van een scenario waarin olie en gas 50% duurder blijven dan vóór de oorlog in het Midden-Oosten, met prijzen van rond de 90 dollar per vat olie en 50 euro per megawattuur gas. Die hogere kosten werken niet alleen door aan de pomp, maar ook in productie, transport, opslag en uiteindelijk in de loonkosten. “We zien een potentiële kettingreactie waarbij energie de aanjager is van een veel bredere prijsstijging,” stellen de economen.

Voor consumenten springen vooral de prijzen van vliegen en uitgaan in het oog. Vliegtickets zouden in dit scenario zo’n 37% duurder worden, vooral door de afhankelijkheid van kerosine. Hotels volgen met een plus van bijna 23%, omdat zij tegelijk kampen met hogere energierekeningen, duurdere voedselinkoop en stijgende lonen voor personeel. Ook duurzame goederen worden geraakt: spelcomputers (+16%) en wasmachines en grote keukenapparaten (+14%) worden fors duurder door onder meer stijgende prijzen van energie-intensief staal en kunststof.

In de supermarkt loopt de rekening eveneens op. Rabobank komt voor voedingsmiddelen gemiddeld uit op een extra prijsstijging van bijna 11%, al gaan daar grote verschillen achter schuil. Suiker springt eruit met een plus van 28%, omdat het gebruikt kan worden voor alternatieve brandstoffen en daardoor in prijs meestijgt met fossiele energie. Margarine, gemaakt van oliezaden, zou 27% duurder worden, jam 22% door duurdere verpakkingen, vers vlees 16% vanwege hogere koel- en energiekosten, en brood 15% door de hogere kosten van ovens. Opvallend is dat bier (+8%) en wijn (+4%) relatief beperkt stijgen, omdat energie een kleiner deel van de uiteindelijke verkoopprijs uitmaakt.

Diensten lijken op korte termijn minder hard te worden geraakt, maar dat kan schijn zijn, benadrukken de onderzoekers. In de eerste 24 maanden stijgt de prijs van bijvoorbeeld een knipbeurt in de kapsalon met slechts 4% als gevolg van duurdere energie. Dat komt doordat de prijs van arbeidsintensieve diensten meestal pas later reageert, via loonstijgingen die achterlopen op de eerdere prijsstijgingen. Rabobank-econoom Hugo Erken wijst erop dat de studie bewust niet verder dan twee jaar vooruitkijkt vanwege de grote onzekerheid, en dat vervolgonderzoek naar de effecten op lonen en diensten op stapel staat.

Omdat bedrijven vaak eerst hun oude, goedkoper ingekochte voorraden verkopen, langlopende energiecontracten hebben en prijsafspraken met afnemers, zullen consumenten de volle impact van de energiecrisis pas met vertraging merken. Bij ICT-producten worden de eerste duidelijke prijseffecten zelfs pas na ruim een jaar zichtbaar. De conclusie van Rabobank is dat de huidige energiecrisis veel breder ingrijpt dan alleen aan het tankstation: als de hoge olie- en gasprijzen aanhouden, wordt het dagelijkse leven in vrijwel alle opzichten stap voor stap duurder.