Als de oorlog lang duurt gaat het ons veel geld kosten

door Dirk Kruin

dinsdag, 10 maart 2026 om 6:40

Hoe raakt de Iran-oorlog de Nederlandse economie? Over energieprijzen, inflatie, rente en de vraag: zijn we beter voorbereid dan in 2022?

De Nederlandse economie wordt voorlopig niet keihard geraakt, maar de oorlog rond Iran is wél een serieuze stresstest: als de olie- en gasprijzen maanden hoog blijven, dreigen opnieuw een inflatiegolf en groeivertraging.

Schok, maar geen vrije val

De oliemarkt kreeg een nieuwe klap toen de Straat van Hormuz deels werd dichtgetrokken en de olieprijs in korte tijd tientallen procenten steeg.Volgens de vuistregel van RUG-hoogleraar Steven Brakman levert elke 10 procent hogere olieprijs 0,3 à 0,4 procentpunt extra inflatie op; bij een stijging van 30 à 40 procent praat je snel over 1,5 à 2 procentpunt wereldwijd.

Voor Nederland komt dat bovenop een inflatie van 3,3 procent in 2025, die juist net was afgekoeld na de energiecrisis.

Tegelijk is het land beter voorbereid dan in 2022. De gasimport is verbreed richting onder meer VS en Noorwegen, en extra LNG-capaciteit moet juist voor stabielere aanvoer zorgen.De huidige gasprijzen liggen ruim boven eind 2025, maar nog ver onder de paniekpieken van 2022, wat de directe schok voor huishoudens dempt.

Waar de klappen kunnen vallen

De eerste pijn voelen consumenten aan de pomp, bij de energierekening en later in de supermarkt, omdat hogere energieprijzen via kunstmest, transport en grondstoffen vrijwel alle sectoren raken.

Als het conflict maanden duurt, kan dat zich vertalen in structureel hogere prijzen, loon-eisen en het risico op een loon-prijsspiraal, waar centrale banken met renteverhogingen tegenin zouden slaan. Dan wordt het breder economisch: duurdere hypotheken, uitgestelde investeringen en druk op bijvoorbeeld pensioenfondsen als financiële markten langere tijd onrustig blijven.

Toch zien ramingen van CPB en banken nog steeds ruimte voor gematigde groei in 2026, zolang de energiepiek tijdelijk blijft en het overschot op de gasmarkt later in het jaar weer oploopt.abnamro+2 De echte test is dus de kalender: een korte schok kan Nederland hebben, een lange oorlog kan zich alsnog in onze portemonnee én in de groeicijfers vastbijten.

Hoe hard tikt duurdere energie door?

Elke 10% hogere olieprijs betekent 0,3–0,4 procentpunt extra inflatie; bij 30–40% stijging loopt dat op tot 1,5–2 procentpunt.In 2025 kwam de Nederlandse inflatie (HICP) uit op 3,0–3,3 procent, na de eerdere energiepiek.[cbs]Gas op de Europese markt kost nu ruim 55 euro per MWh, tegenover circa 30 euro eind 2025 – fors hoger, maar nog ver onder de 300 euro tijdens de Oekraïne-crisis