Naar inhoud springen

Wat is het verschil tussen pensioen en een lijfrente?

Economie
shutterstock_2787960415
Pensioen en lijfrente hebben hetzelfde doel: zorgen dat je later geld hebt om van te leven. Het belangrijkste verschil zit in de manier waarop je het opbouwt. Pensioen bouw je doorgaans op via je werkgever, terwijl je een lijfrente zelf regelt bij een financiële aanbieder. Een lijfrente kan daarmee een aanvulling zijn op je werkgeverspensioen, maar ook een belangrijke voorziening voor wie geen pensioen opbouwt via het werk
Toch verschillen niet alleen de namen en de aanbieders. Ook voor de belasting, de uitkeringsduur en de vrijheid om het geld te gebruiken gelden andere spelregels.

Pensioen bestaat uit verschillende onderdelen

In het dagelijks taalgebruik noemen we vrijwel al het inkomen voor onze oude dag ‘pensioen’. Daardoor ontstaat gemakkelijk verwarring. Het Nederlandse stelsel wordt meestal verdeeld in drie pijlers:
  • AOW: het basisinkomen van de overheid vanaf je AOW-leeftijd.
  • Werkgeverspensioen: het aanvullende pensioen dat je via je werk opbouwt.
  • Individuele aanvullingen: voorzieningen die je zelf regelt, zoals een lijfrente.
Wie vraagt naar het verschil tussen pensioen en lijfrente, bedoelt dus meestal het verschil tussen werkgeverspensioen en een individuele pensioenaanvulling.

Wat is een lijfrente precies?

Een lijfrente is een financieel product waarmee je geld opbouwt voor periodieke uitkeringen op een later moment. Je kunt eenmalig een bedrag storten, maar ook regelmatig geld inleggen. Dat kan via een lijfrenteverzekering, een lijfrenterekening bij een bank of een lijfrentebeleggingsrecht.
Een lijfrente kent twee fasen. Eerst bouw je vermogen op door te sparen, te beleggen of premies te betalen. Daarna volgt de uitkeringsfase: het opgebouwde bedrag wordt gebruikt voor regelmatige betalingen, bijvoorbeeld iedere maand..
Het is dus geen gewone spaarrekening waarvan je naar behoefte geld kunt opnemen. Aan het belastingvoordeel zijn voorwaarden verbonden, onder meer over de manier waarop het geld later wordt uitgekeerd.

Het belangrijkste verschil: via je werk of zelf geregeld

Bij werkgeverspensioen loopt de opbouw via de pensioenregeling die aan je werk verbonden is. Een lijfrente regel je in beginsel zelf. Je kiest een aanbieder en bepaalt binnen de fiscale mogelijkheden hoeveel je inlegt..
Dat maakt een lijfrente niet alleen interessant voor zelfstandigen. Ook werknemers kunnen ermee aanvullen, bijvoorbeeld wanneer zij een periode weinig of geen pensioen hebben opgebouwd. Wel moet er voldoende fiscale ruimte zijn om de inleg te mogen aftrekken..
Pensioen en lijfrente zijn daarom geen producten waartussen je altijd moet kiezen. Ze kunnen naast elkaar bestaan.

Hoe werkt het belastingvoordeel?

Bij een lijfrente mag je de inleg onder voorwaarden aftrekken van je inkomen in de aangifte inkomstenbelasting. Daarvoor moet je voldoende jaarruimte en/of reserveringsruimte hebben. Die ruimte bepaalt hoeveel je fiscaal aftrekbaar kunt inleggen. Niet iedere storting levert dus automatisch belastingaftrek op.
Wanneer de lijfrente later uitkeert, betaal je over de uitkeringen belasting. Het gaat daarmee in de eerste plaats om belastinguitstel: mogelijk aftrek tijdens de opbouw, belastingheffing tijdens de uitkering.
De belofte dat een lijfrente ‘altijd belastingvoordeel’ oplevert, is daarom te eenvoudig. Het uiteindelijke resultaat hangt onder meer af van de aftrekmogelijkheden bij de inleg en de belasting die over de latere uitkeringen verschuldigd is.

Krijg je een lijfrente ook levenslang?

Dat kan, maar hoeft niet. Hier zit een belangrijk onderscheid met het werkgeverspensioen, dat in beginsel levenslang wordt uitgekeerd. Bij een lijfrente hangt de uitkeringsduur af van het producttype en de fiscale voorwaarden.belastingdienst+1
De belangrijkste mogelijkheden zijn:
  • Een levenslange oudedagslijfrente bij een verzekeraar. Die keert uit tot je overlijden.
  • Een bancaire oudedagslijfrente. Hiervoor geldt doorgaans een minimale uitkeringsduur van twintig jaar vanaf de AOW-leeftijd. Begint de uitkering eerder, dan wordt die minimale looptijd langer.
  • Een tijdelijke oudedagslijfrente. Die duurt minimaal vijf jaar en begint volgens de huidige hoofdregels in het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt of in de vijf jaar daarna. Hiervoor geldt ook een jaarlijks uitkeringsmaximum. Voor oudere producten kunnen afwijkende regels gelden.
Je kunt dus niet bij iedere lijfrente vrij kiezen voor bijvoorbeeld vijf of tien jaar uitkeren. Die keuze hangt af van het product, de ingangsdatum en de hoogte van de uitkering.

Kun je met een lijfrente eerder stoppen met werken?

Een lijfrente kan vóór de AOW-leeftijd ingaan, maar dat betekent niet dat je een nieuw opgebouwde lijfrentepot zomaar in een paar jaar kunt opmaken om de periode tot je AOW te overbruggen.
Bij een bancaire oudedagslijfrente geldt bij een vroege start een langere minimale uitkeringsduur: twintig jaar, vermeerderd met het aantal jaren dat je bij aanvang jonger bent dan de AOW-leeftijd. Een speciale overbruggingslijfrente is alleen mogelijk met daarvoor geschikt lijfrentetegoed dat vóór 2006 is opgebouwd.
Voor eerder stoppen met werken is het daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen vrij beschikbaar spaargeld en geld dat vaststaat in een fiscaal lijfrenteproduct.

Wat gebeurt er als je het geld tussentijds nodig hebt?

Een lijfrente is bedoeld voor inkomen later. Koop je het product voortijdig af, dan betaal je belasting over de afkoopsom en meestal ook revisierente: een aanvullende fiscale heffing. Er bestaan uitzonderingen, maar zomaar de rekening leeghalen kan dus duur uitpakken.
De vrijheid van een lijfrente zit vooral in het zelf regelen van de opbouw en het kiezen van een passende aanbieder. Het betekent niet dat het opgebouwde geld vrij opneembaar is.

Aanvullen in plaats van kiezen

Het verschil tussen pensioen en lijfrente draait uiteindelijk vooral om de route waarlangs je inkomen voor later opbouwt. Werkgeverspensioen hoort bij je arbeidsrelatie; een lijfrente regel je zelf. Beide kunnen bijdragen aan dezelfde oudedagsvoorziening, maar hebben eigen voorwaarden.
De nuttigste vraag is daarom vaak niet: ‘Wil ik pensioen óf een lijfrente?’ Het gaat erom wat je al opbouwt, welk inkomen je later verwacht nodig te hebben en hoeveel ruimte er is voor een fiscaal aftrekbare aanvulling. Een lijfrente kan daarbij helpen, zolang je rekening houdt met de belastingregels en het feit dat het geld langere tijd vaststaat.
loading

Loading