Zo klapt de AI-zeepbel volgens de man die ook de dotcom-crash zag komen

De omzet van AI-bedrijf Anthropic is in twaalf maanden zeven keer over de kop gegaan, Alphabet noteerde voor het eerst sinds zijn beursgang in 2004 een negatieve vrije kasstroom en chipmaker Nvidia staat garant voor 105 miljard dollar aan datacentercontracten van een concurrent. Wie de dotcom-crash van 2000 en de kredietcrisis van 2008 van dichtbij meemaakte, ziet in die drie cijfers hetzelfde patroon terugkomen.

Het is niet toeval dat de nervositeit op Wall Street toeneemt. Ook in Nederland blijft aan de andere kant van de Atlantische Oceaan de vraag hangen: is dit de gezonde opbouw van een nieuwe industrie, of het laatste feestje voor de kater? Volgens dotcom-veteraan Henry Blodget, medeoprichter van Business Insider en analist in de eerste internetgolf, is het antwoord ongemakkelijk simpel: het is allebei.

Volgens Blodget hebben speculatieve bubbels altijd dezelfde twee pijlers. Een spannende innovatie die enorme vraag oproept, en schuld, krediet of circulaire financiering die die vraag kunstmatig verder opblaast. Groei en hefboom, in de taal van de financiële wereld.

Bij internet klopte het eerste deel: miljoenen nieuwe gebruikers per maand, jarenlang onstuitbare vraag naar diensten van AOL, Yahoo, Amazon en Cisco. Het tweede deel — honderden miljarden aan geleend geld voor glasvezelnetwerken — kwam pas volledig in beeld toen de muziek stopte. Bij de huizenmarkt in 2008 was het patroon identiek: lage rente en soepele hypotheken totdat er niemand meer overbleef om te lenen. In beide gevallen liep het aanbod de vraag in, en toen draaide de hefboom om.

Dat de vraag naar AI reëel is, laat Anthropic nu zien. Het bedrijf achter chatbot Claude zag zijn geannualiseerde omzet — het lopende maandtempo maal twaalf — eind juli stijgen tot 65 miljard dollar. Eind vorig jaar was dat nog ongeveer 9 miljard. In mei stond de teller op 47 miljard. Een verzevenvoudiging in acht maanden, gedreven door de codetool Claude Code, die bij zakelijke ontwikkelaars is ingeslagen als een bom. Volgens berichtgeving van de Wall Street Journal is Anthropic daarbovenop voor het eerst winstgevend, wat het aloude verwijt "AI-bedrijven kunnen geen geld verdienen" onderuithaalt.

OpenAI, ooit gelijkgesteld aan AI zelf, groeit ook. De omzet steeg in het tweede kwartaal met 18 procent tot 6,7 miljard dollar, en het geannualiseerde tempo staat op zo'n 40 miljard. Maar Blodget ziet OpenAI intussen als de Netscape van dit tijdperk: het bedrijf dat de sector aanjoeg, kortstondig synoniem werd met de technologie en toen op het beslissende moment een afslag miste. De vergelijking met een racewagen die van de baan schiet terwijl een andere voorbijblaast, komt uit zijn eigen pen.

De hefboom, ondertussen, is overal. Alphabet, Meta en Amazon gaven jarenlang tientallen miljarden aan vrije kasstroom af. In het tweede kwartaal noteerde Alphabet 5,9 miljard dollar aan negatieve vrije kasstroom, de eerste keer in de 22 jaar sinds de beursgang. De kapitaaluitgaven verdubbelden op jaarbasis naar 44,9 miljard in één kwartaal, vrijwel volledig gericht op AI-infrastructuur. Voor heel 2026 rekent het concern nu op tot 205 miljard dollar aan investeringen.

Op de achtergrond broeit een nog ondoorzichtiger fenomeen: circulaire financiering. Chipfabrikant Nvidia investeert 1,5 miljard dollar in een megadatacenter in Ohio en staat garant voor maximaal 105 miljard aan leaseverplichtingen van datzelfde datacenter, dat wordt gehuurd door OpenAI. Eerder dit jaar nam Nvidia bovendien een belang van 30 miljard in OpenAI zelf. Dat geld stroomt via chipbestellingen weer terug naar Nvidia. Legaal, niet ongebruikelijk, maar wel een klassieke hefboom die de vraag naar Nvidia-chips voor een groot deel door Nvidia zelf laat financieren.

De vraag die internetveteranen graag stellen: waar zitten we in de cyclus? Als het huidige moment lijkt op 1997, staat het feest nog aan de vroege kant en volgen er nog jaren van groei. Als het meer op eind 1999 lijkt, is het beeld volgens Blodget dat van Wile E. Coyote die al voorbij de rand van de klif rent, maar nog niet omlaag kijkt.

Zelfs topbeleggers als Stan Druckenmiller hielden in 2000 te lang vast, en bankbestuurders die in 2007 al wisten dat de hypotheekmarkt hete lucht was, gingen alsnog kopje-onder. Ze waren niet blind of dom. Ze wisten wat er speelde, en misten het toch.

Wanneer de bust komt, kan niemand zeggen. Wat volgens Blodget wel vaststaat, is dat AI-investeringen inmiddels goed zijn voor een fors deel van de Amerikaanse economische groei — volgens sommige schattingen een derde. Een correctie op de beurs zou dus makkelijk een bredere recessie triggeren, waar ook Nederlandse spaarders, pensioenfondsen en aandelenbezitters de pijn van voelen.

Zijn advies is er een van gezond boerenverstand, geen ondergangsvoorspelling. Erken de onzekerheid, blijf leren over de technologie, maak er waar mogelijk gebruik van, maar zet niet meer geld in dan je kunt missen. AI wordt vermoedelijk een van de grootste kansen uit de economische geschiedenis. En vermoedelijk ook een bubbel die de eerste golf bedrijven en beleggers pijnlijk gaat opruimen. Die twee sluiten elkaar niet uit — ze zijn de regel.