Zomervakantie te duur en te heet: helft blijft thuis

Steeds minder Nederlanders trekken in de zomermaanden de grens over. De klassieke zomervakantie in juli en augustus kraakt: in twee jaar tijd kelderde het aandeel Nederlanders dat in deze periode weggaat van 73 naar rond de 55 procent. Vakantiegangers haken af omdat het simpelweg te duur en te heet is geworden – maar de behoefte om er even uit te zijn blijft onverminderd groot.

Uit de ANWB‑Vakantiemonitor blijkt dat in 2024 nog 73 procent van de Nederlanders een zomervakantie in juli of augustus plande; een jaar later is dat gedaald naar 57 procent. In de nieuwste cijfers komt dat aandeel volgens branche- en media-analyses uit rond de 52 procent, waarmee ruwweg de helft van Nederland het hoogseizoen laat schieten.

De ANWB spreekt van een trendbreuk: de zomervakantie is voor het eerst geen vanzelfsprekendheid meer. Volgens de organisatie blijft de totale vakantiebereidheid hoog – 85 procent van de Nederlanders is van plan om in 2026 op vakantie te gaan – maar men spreidt vakanties meer over het jaar en wijkt uit naar andere maanden.

Geld is de belangrijkste rem op de zomervakantie. In ANWB- en NBTC‑onderzoeken geeft grofweg de helft van de Nederlanders aan het vakantiegedrag aan te passen door gestegen prijzen. Dat gebeurt op drie manieren: korter weg, dichter bij huis en kiezen voor goedkopere accommodaties.

In de Vakantiemonitor van januari 2026 zegt bijna 15 procent zelfs helemaal niet op vakantie te gaan, meestal vanwege financiële redenen. Gemiddeld verwachten Nederlanders dit jaar 23,5 vakantiedagen, maar dat aantal wordt vaker opgeknipt in kortere trips buiten het hoogseizoen.persbureau-ameland+1

De druk op het vakantiebudget komt bovenop andere kostenstijgingen, zoals hogere woonlasten en de verhoging van het btw‑tarief op logies in Nederland van 9 naar 21 procent sinds 2026. Dat maakt ook de klassieke “huisje in eigen land” merkbaar duurder.

Naast prijs is hitte een doorslaggevende factor geworden. De recente Europese hittegolf, met temperaturen in delen van Spanje en Frankrijk ruim boven de 40 graden, laat diepe sporen na in de vakantiekeuzes. Toerismebureau NBTC ziet dat ruim 60 procent van de Nederlanders bij het boeken expliciet nadenkt of vakantie bij zulke temperaturen nog leuk is.

Die vraag wordt steeds vaker met ‘nee’ beantwoord. Dit jaar past ruim een kwart van de Nederlanders daadwerkelijk hun vakantiebestemming aan vanwege mogelijk extreem weer, tegenover 17 procent een jaar eerder. Tegelijkertijd mijdt meer dan de helft van de vakantiegangers gebieden met risico op extreme hitte of overtoerisme.

Het RIVM en KNMI waarschuwen bovendien steeds vaker voor hittestress in zowel binnen- als buitenland, met code rood bij extreme hitte. Dat voedt de neiging om dichter bij huis te blijven en sneller naar huis te kunnen als het weer omslaat.r

Wie wél gaat, kiest massaal voor de auto. Volgens recente ANWB‑metingen reist 66 procent van de vakantiegangers met de auto, tegen 54 procent twee jaar geleden. Toerismebureau NBTC ziet vooral gezinnen vaker de auto pakken om te besparen op dure tickets.

Verre bestemmingen verliezen terrein. Zo blijft inmiddels rond de 90 tot 94 procent van de Nederlandse vakantiegangers binnen Europa, terwijl intercontinentale reizen – vooral naar Amerika – duidelijk minder populair zijn. Reizigers die toch buiten Europa gaan, kiezen vaker voor Azië of bestemmingen als de Nederlandse Antillen, Marokko en Egypte.anwb+2

Een duidelijke gedragsverandering is de opkomst van de “ééndagsrit”. De ANWB signaleert dat veel vakantiegangers de rit begrenzen tot ongeveer 1000 à 1250 kilometer, zodat de bestemming in één dag is te bereiken. “We zien de vakantierit stoppen bij zo’n 1000 tot 1250 kilometer. Dat kun je in een dag rijden en je komt ermee in de Provence,” zegt ANWB‑woordvoerder Mijke van den Broeke tegen het AD.

Die voorkeur hangt samen met de risico’s die mensen ervaren: noodweer, hitte en bosbranden. Als het noodlot toeslaat, wil men snel terug kunnen naar huis – een luxe die je met de auto en een relatief korte afstand nog hebt.

Terwijl het hoogseizoen afbrokkelt, wint de voorjaarsvakantie aan kracht. In de april‑meivakantie trokken dit jaar ruim acht miljoen Nederlanders eropuit, blijkt uit de ANWB‑Vakantiemonitor.