Deze populaire zoetstof is gelinkt aan hartaanvallen en infarcten

Kauwgom, tandpasta, jam, yoghurt, ijs: xylitol zit in bijna elke keukenkast en wordt door velen juist gezien als de gezonde keuze. Maar volgens de grootste studie ooit naar deze suikervervanger zit de vork mogelijk toch anders in de steel. Wie hoge waarden xylitol in het bloed heeft, loopt tot 57% meer risico op een hartaanval, beroerte of overlijden.

Xylitol komt van nature in zeer kleine hoeveelheden voor in bepaalde voedingsmiddelen, maar wordt tegenwoordig massaal toegevoegd aan producten om ze suikervrij te maken; vaak in hoeveelheden die duizend keer hoger liggen dan wat je van nature zou binnenkrijgen. Ondanks het enorme gebruik ervan was er nooit grootschalig onderzoek gedaan naar de langetermijneffecten op de gezondheid.

Tot nu. Onderzoekers volgden 17.710 mensen en vergeleken de 25% met de hoogste xylitolwaarden in hun bloed met de 25% met de laagste. De resultaten zijn afgelopen week gepresenteerd op het jaarlijkse congres van de European Society of Cardiology (ESC) in München, 's werelds grootste hartcongres.

De cijfers liegen er niet om. Mensen met de hoogste xylitolwaarden in hun bloed bleken binnen zes jaar 57% meer kans te hebben om te overlijden of een hartaanval of beroerte te krijgen, vergeleken met mensen met de laagste waarden. Zelfs na dertig jaar was dat risico nog altijd 18% hoger.

Hoe meer xylitol in het bloed, hoe hoger het risico op hart- en vaatproblemen. En dat gold voor alle leeftijden en beide geslachten, ongeacht andere risicofactoren zoals gewicht, bloeddruk, diabetes of cholesterol.

Onderzoeksleider dr. Marco Witkowski van het Charité-ziekenhuis in Berlijn bouwt met deze studie voort op eerder werk. "In eerdere onderzoeken toonden we al aan dat xylitol de klontervorming van bloedplaatjes kan versterken", legt hij uit aan The Guardian. Ook vond zijn team eerder al een verband tussen hoge xylitolwaarden en hartproblemen bij mensen met een verhoogd risico.

Wat hem vooral zorgen baart, is hoe de samenleving naar xylitol kijkt. "Kunstmatige zoetstoffen worden geconsumeerd door mensen die denken dat ze gezonder zijn dan suiker en ze worden over het algemeen als veilig beschouwd door toezichthouders", aldus Witkowski. "Onze langetermijnbevindingen in de algemene bevolking laten zien hoe weinig we eigenlijk weten over de cardiovasculaire veiligheid van xylitol, terwijl de hoeveelheid xylitol in producten alleen maar blijft toenemen."

Ook cardioloog prof. Dan Atar, die niet bij het onderzoek betrokken was maar wel lid is van het ESC-communicatiecomité, reageert bezorgd. "Kunstmatige zoetstoffen worden breed omarmd door de moderne samenleving. De veiligheidsbeoordelingen waren altijd goed en toegekend door toezichthoudende instanties", zegt hij. "Maar uit dit onderzoek blijkt dat xylitol op de lange termijn een negatief effect lijkt te hebben op hart- en vaatgebeurtenissen in de algemene bevolking."

Dell Stanford, diëtist bij de Britse hartstichting British Heart Foundation, benadrukt dat mensen vaak niet doorhebben hoeveel xylitol ze binnenkrijgen. "Mensen gaan er misschien vanuit dat het de gezondere keuze is en consumeren daardoor meer dan ze beseffen. Deze studie voegt zich bij een groeiend bewijs dat kunstmatige zoetstoffen invloed kunnen hebben op onze gezondheid."

Toch waarschuwt ze ook voor de verkeerde conclusie. "Dit is geen groen licht om weer meer suiker te gaan eten, want we moeten onze inname van vrije suikers nog steeds verminderen. Deze studie is vooral een herinnering dat we allemaal onze inname van bewerkte voedingsmiddelen en dranken - vaak rijk aan suiker, zout of zoetstoffen - moeten verminderen, en moeten focussen op een uitgebalanceerd dieet om ons hart te beschermen."

Belangrijk om te vermelden: het gaat om een observationele studie. Dat betekent dat een verband is aangetoond tussen hoge xylitolwaarden en hart- en vaatproblemen, maar niet dat xylitol die problemen ook daadwerkelijk veroorzaakt. Verder onderzoek moet dat uitwijzen.

Bron: The Guardian