Drie medische routines die voor ouderen vaak geen zin meer hebben

Wanneer is ‘meer zorg’ voor ouderen juist minder goed – en welke routinebehandelingen mogen we best loslaten

Artsen kunnen vandaag meer dan ooit, maar bij hoge leeftijd is de vraag steeds vaker: moeten we het ook nog doen? Uit nieuw onderzoek blijkt dat een aantal hardnekkige medische routines bij ouderen meer schade dan voordeel kan opleveren.

Neem de kolonoscopie. Na het 75ste levensjaar is de extra winst van nog een bevolkingsonderzoek naar darmkanker klein, terwijl de kans op complicaties zichtbaar stijgt. De Amerikaanse Preventive Services Task Force adviseert daarom om tussen 76 en 85 jaar alleen nog selectief te screenen, op basis van gezondheid, levensverwachting en wensen van de patiënt. Bij zeer hoge leeftijd overlijden mensen bovendien veel vaker aan andere oorzaken dan aan darmkanker, zelfs als er vroeger poliepen zijn gevonden.

Ook in de dermatologie schuift het denken op. Actinische keratosen – ruwe, door zon beschadigde plekjes – worden bij ouderen standaard weggebrand of gelaserd. Terwijl een grote meta-analyse laat zien dat de kans dat zo’n plek bij iemand zonder eerdere huidkanker ontaardt in kanker kleiner is dan 1 op 1.000. De behandeling is daarentegen pijnlijk, belastend en de plekken keren vaak terug. Steeds meer experts pleiten daarom voor actief afwachten: jaarlijks controleren en alleen ingrijpen bij bloeding, pijn of snelle groei.

Een derde routine die ter discussie staat, is het levenslang slikken van schildklierhormoon (levothyroxine) bij oudere mensen met subklinische hypothyreoïdie, een milde vorm die vaak geen klachten geeft. In een Nederlands onderzoek konden ruim een kwart van de 60-plussers onder begeleiding veilig stoppen met levothyroxine, terwijl de schildklierwaarden normaal bleven. Hogere doseringen verhogen juist het risico op hartritmestoornissen en botontkalking en vragen om frequente bloedcontroles.

De rode draad: bij ouderen verschuift de balans tussen winst en risico. Minder vaak screenen, minder snel snijden en soms zelfs stoppen met pillen kan de kwaliteit van leven verhogen – mits zorgvuldig besproken met arts én patiënt.