Eerste lentezon, groot effect: zo reset een straal licht je lichaam en brein

vrijdag, 27 februari 2026 om 11:14

Ineens bleek hij nog te bestaan: de zon. Na veel regen en grijs zaten we de laatste dagen ineens in de zon. En je lichaam weet meteen dat er iets is geberud.

Wie op een heldere ochtend ineens zonder jas naar buiten kan, merkt het meteen: het lijf komt uit de winterslaap. Zonlicht triggert in de hersenen de aanmaak van serotonine, een neurotransmitter die samenhangt met een beter humeur, meer focus en minder angstklachten. Niet voor niets melden huisartsen dat mensen met een winterdip baat hebben bij lichttherapie, al gaat er psychologisch veel kracht uit van gewoon buiten in de zon zijn.

Ook uw biologische klok loopt beter gelijk zodra u ’s ochtends daglicht opvangt. Artsen zien dat patiënten die vroeg buiten komen, overdag meer energie hebben en ’s avonds makkelijker in slaap vallen. De eerste lentezon fungeert zo als een natuurlijke reset na maanden kunstlicht en korte dagen.

Vitamine D: wintertekort, zomerse inhaalrace

Zonlicht is cruciaal voor de aanmaak van vitamine D, belangrijk voor botten, spieren en het immuunsysteem. In Nederlandse winters is de zonkracht zo laag dat onze vitamine D‑status aantoonbaar terugloopt: onderzoek van het RIVM laat zien dat aan het eind van de winter 7 tot 26 procent van de bevolking een tekort heeft. In de zomermaanden zakt dat naar circa 0 tot 5 procent, vooral door meer zon op de huid.

Gezondheidsdiensten benadrukken dat korte, regelmatige blootstelling meestal volstaat: enkele keren per week 5 tot 15 minuten zon op handen, gezicht en armen is vaak genoeg voor onderhoud van de vitamine D‑voorraad, afhankelijk van huidtype en breedtegraad. Langer onbeschermd liggen verhoogt vooral het risico op huidschade en huidkanker.

Eén straal lentezon, en uw lichaam weet: we zijn weer wakker

Na maanden grijs licht en korte dagen voelt de eerste lentezon bijna euforisch. Niet alleen uw humeur knapt op, uw lichaam schakelt ook biochemisch naar een nieuw seizoen. Studies laten zien dat zonlicht de aanmaak van serotonine stimuleert, het stofje dat u alerter, rustiger en minder somber maakt. Tegelijk zet ochtendlicht uw interne klok weer scherper, wat de slaapkwaliteit ten goede komt. En dan is er nog vitamine D: aan het eind van de winter zit tot een kwart van de Nederlanders met een tekort, dat in de zonnige maanden grotendeels wegtrekt.

Niet blind in de zon: genieten met verstand

De verleiding is groot om bij de eerste 15 graden en blauwe lucht meteen de zonnecrème te vergeten. Toch blijft voorzichtigheid aangewezen, juist omdat de lentezon verraderlijk kan zijn. Dermatologen wijzen erop dat u ook mét zonnebrandcrème alsnog voldoende UV‑straling opvangt om vitamine D te maken. Korte blokjes buiten – een wandeling in de pauze, op de fiets naar werk of school – leveren dus gezondheidswinst op zonder onnodig verbrandingsrisico.

Interessant detail: zonnig weer maakt niet alleen mensen roekelozer, maar mogelijk ook beleggers. Een invloedrijke studie in de Journal of Finance beschreef al hoe ochtendzon in beurssteden vaker samenvalt met stijgende koersen, vermoedelijk omdat goedgemutste beleggers risico’s anders inschatten. Dat is misschien geen beleggingsstrategie, maar wel een illustratie van hoe diep de lentezon in ons gedrag snijdt.