Geen menstruatie? Het kan ook een hersentumor zijn

Een onregelmatige of uitblijvende menstruatie wordt vaak toegeschreven aan stress, de pil of een bekende aandoening als endometriose. Maar soms schuilt er een veel onverwachtere oorzaak achter: een hersentumor.​

De 27-jarige Britse Livia McNee had al sinds haar veertiende last van een grillige cyclus, vertelt ze aan The Daily Mail. In 2019 kreeg ze de diagnose endometriose, wat haar onregelmatige menstruatie leek te verklaren. Zelfs na een operatie in 2023 bleven haar klachten bestaan. Toen ze zich in november 2024 op eigen initiatief liet testen bij een privékliniek, bleek haar prolactinegehalte sterk verhoogd. Na maanden van aanvullend onderzoek volgde de schokkende diagnose: een tumor op de hypofyse, de hormoonklier aan de onderzijde van de hersenen.​

Een prolactinoom is een vrijwel altijd goedaardige tumor op de hypofyse die te veel prolactine aanmaakt. Prolactine is het hormoon dat normaal gesproken de melkproductie in de borsten stimuleert. Bij een te hoog niveau kan het de menstruatiecyclus verstoren, onvruchtbaarheid veroorzaken en zelfs melkafscheiding uit de borsten uitlokken bij vrouwen die niet zwanger zijn. Naar schatting heeft tot een vijfde van alle mensen een kleine tumor op de hypofyse, maar in de meeste gevallen veroorzaakt die geen klachten.​

Het probleem is dat de symptomen sterk lijken op die van veel voorkomende aandoeningen. Endometriose treft zo'n 1,5 miljoen vrouwen in het Verenigd Koninkrijk, PCOS ruim vier miljoen. Ook schildklierproblemen, stress en angst kunnen een onregelmatige menstruatie veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat bij vrouwen met een prolactinoom de menstruatie gemiddeld 42 maanden onregelmatig was vóórdat de juiste diagnose werd gesteld. Bij vrouwen die langer dan twee jaar geen menstruatie hebben, blijkt circa 17 procent een detecteerbare hypofysetumor te hebben.​

Het goede nieuws: de meeste prolactinomen zijn goed te behandelen met het medicijn cabergoline, een tablet die één of twee keer per week wordt ingenomen. Dit middel laat de tumor krimpen en herstelt de menstruatiecyclus, vaak al binnen drie tot vijf maanden. Alleen in ernstige gevallen is een operatie nodig. Professor Marta Korbonits, endocrinoloog aan de Queen Mary University of London, raadt vrouwen met een langdurig verstoorde cyclus aan om bij de huisarts een bloedtest te vragen.​​