Hij kraakte 50 jaar lang zijn knokkels om zijn moeder ongelijk te geven: dit is de uitslag

Donald Unger kreeg het zijn hele jeugd te horen: van zijn moeder, van meerdere tantes en later ook van zijn schoonmoeder. Als hij zo bleef doorgaan met het kraken van zijn knokkels, zou hij er ooit artrose aan overhouden.

Vastberaden om het tegendeel te bewijzen, kraakte Unger vervolgens vijftig jaar lang minstens twee keer per dag de knokkels van zijn linkerhand, goed voor zo'n 36.500 keer kraken, terwijl hij zijn rechterhand met rust liet.

In 1998, inmiddels 72 jaar oud, liet hij van beide handen een röntgenfoto maken. "Er was in geen van beide handen artrose te zien, en er was ook geen enkel merkbaar verschil tussen de twee handen", concludeerde hij.

Eén proefpersoon bewijst natuurlijk niets. Maar grootschaliger onderzoek trekt wel dezelfde conclusie en dat is goed nieuws voor iedereen die regelmatig zijn knokkels laat knappen.

Een gewricht is de plek waar twee botten samenkomen, omringd door gewrichtsvloeistof; een glibberig, eiwitachtig smeermiddel. Als je een vinger buigt, trekt of draait om 'm te laten kraken, ontstaat er tijdelijk meer ruimte in het gewricht. Daardoor daalt de druk van de vloeistof en ontsnappen de gasjes die erin zaten opgelost als kleine bubbeltjes.

Het geluid dat je hoort, is niet het bot zelf dat kraakt, maar het geluid van die bubbeltjes die weer ineenklappen. Dat kan verrassend hard klinken, tot wel 83 decibel, vergelijkbaar met een dieseltruck die met 60 kilometer per uur voorbij dendert.

Onderzoekers van de University of California, Davis, bekeken een krakend gewricht ooit met echografie en omschreven het moment van de knak als een vuurwerkexplosie op het scherm.

Volgens reumatoloog Kimme Hyrich van de University of Manchester is het kraken van gewrichten "een normaal fysiologisch proces". Maar normaal is niet automatisch hetzelfde als onschadelijk, dus wat zegt het onderzoek?

Meerdere studies hebben de mythe onderuitgehaald dat het kraken van knokkels tot artrose leidt. Onderzoekers ondervroegen in 1975 al 28 bewoners van een verzorgingshuis en vonden geen verschil in artrose tussen mensen die wel en niet hun knokkels kraakten.

Een recentere studie, waarin de kraakgeschiedenis van 215 artrosepatiënten werd vergeleken met een controlegroep, kwam tot dezelfde conclusie: hoe vaak en hoe lang iemand zijn knokkels kraakte, maakte voor het risico op artrose geen enkel verschil.

Hardnekkige mythes

"Het is een van de meest gestelde vragen in mijn spreekkamer, en ook aan de eettafel", zegt Hyrich tegen de BBC. "Het simpele antwoord is: nee, het veroorzaakt geen artrose."

Ook andere hardnekkige mythes: dat kraken zorgt voor grotere knokkels of losser wordende pezen, blijken niet te kloppen. Onderzoek met echografie liet zien dat artsen bij gewoontekrakers geen zwelling of enige vorm van functieverlies aantroffen.

Helemaal zonder risico is het niet. "Er zijn natuurlijk wel alarmsignalen, zoals pijn of zwelling in het gewricht", zegt neurochirurg Jay Jagannathan, die patiënten heeft behandeld na een te forse nekkraak. Bij overdreven hard of ongecontroleerd trekken aan een vinger kan in zeldzame gevallen een verstuiking of zelfs een ontwrichting ontstaan.

In 1999 beschreef een handchirurg uit Philadelphia twee patiënten die zich zo verstuikten, puur omdat ze zo graag die bevredigende knak wilden horen. Bij normaal, niet te geforceerd kraken komt dat echter zelden voor.

Voor de nek geldt een heel ander verhaal. Daar lopen belangrijke zenuwen, waaronder het ruggenmerg en twee grote slagaders richting de hersenen. "Elke vorm van overmatige manipulatie is daar gevaarlijk", waarschuwt Jagannathan. Zelf je nek kraken wordt afgeraden en zelfs professionele nekcorrecties liggen onder vuur. Onderzoekers van Brunel University noemden chiropractische nekbehandelingen in 2012 al "onnodig en onverstandig".

Ook over grijpkracht bestond lange tijd onduidelijkheid. Een studie uit 1990 onder 74 langdurige knokkelkrakers vond een zwakkere handgreep en meer zwelling vergeleken met niet-krakers. Maar een studie uit 2017 kon dat verband niet bevestigen en vond geen relatie tussen kraken en een zwakkere grip.

Omdat knokkels kraken grotendeels onschadelijk is, hoeft niemand zich schuldig te voelen over de gewoonte. Wil je er toch vanaf, dan adviseert Jagannathan om eerst te achterhalen wanneer je het doet, bijvoorbeeld bij stress, verveling, of zonder erbij na te denken, en je handen dan bewust bezig te houden, bijvoorbeeld met een stressbal of fidget toy.

Bron: BBC