Naar inhoud springen

Van een zak potgrond kun je legionella oplopen: zo zit dat

gezondheid
Iemand met tuinhandschoenen schept potgrond uit een open zak in een bloempot.
De bollen gaan de grond in en tegelijk moeten de kuipplanten naar binnen. Dus pak je er nog een zak potgrond bij. Je knipt hem open, er komt een wolkje warme, muffe lucht uit en je steekt je neus erin. Precies op dat moment kun je legionella inademen.

Zo raakt potgrond besmet

De bacterie in potgrond heet meestal Legionella longbeachae, een andere soort dan die uit warmwaterleidingen. Zij gedijt in vochtige, warme grond. Een zak die weken in de zon voor het tuincentrum stond of beschimmeld is, is het meest verdacht.
Je raakt niet besmet door de aarde aan te raken. Het gaat om het inademen van stof of damp met de bacterie, zegt de LCI-richtlijn legionellose van het RIVM: “In Nederland worden sporadisch infecties gezien met (pot)grond als waarschijnlijke bron.” Volgens de richtlijn loopt alleen degene die met de grond werkt risico, omstanders niet.

Hoe vaak het in Nederland gebeurt

Bij de GGD komen elk jaar 450 tot 650 meldingen van een longontsteking door legionella binnen, met een stijgende lijn sinds 2015. Ongeveer een derde liep de bacterie op in het buitenland. Hoeveel gevallen uit potgrond komen, houdt het RIVM niet apart bij.

In cijfers

  • 17 procent van de patiënten in Nederland noemde in 2013 tot en met 2022 contact met tuinaarde of potgrond als mogelijke bron (RIVM).
  • Slechts 13 keer namen onderzoekers in die jaren een monster van tuinaarde of potgrond, 1 procent van alle bemonsteringen.
  • Bij ongeveer 6 procent van de patiënten die de ziekte in Nederland opliepen, werd een overlijden gemeld.
Het RIVM schrijft in zijn surveillancerapport dat er zo weinig grond wordt onderzocht. Daardoor blijft de bron vaak onduidelijk. Diana Snijder van de Patiëntenvereniging Veteranenziekte zegt tegen Nationale Zorggids dat de geregistreerde aantallen maar een deel van de werkelijkheid zijn: lichte gevallen lijken op griep en worden niet getest. Dat griep vaak iets anders blijkt te zijn, geldt ook hier.

Zestigplussers en rokers lopen het meeste risico

De meeste mensen worden niet ziek. Sommigen krijgen na ongeveer een week hoofdpijn, spierpijn en een droge hoest, schrijft Thuisarts.nl. Een enkeling krijgt veteranenziekte, een zware longontsteking met hoge koorts, benauwdheid en soms verwardheid.
Onder de 40 komt die vorm vrijwel niet voor. Het risico zit bij mensen boven de 60, rokers, mensen met diabetes of een longziekte en mensen met medicijnen die de afweer remmen.
Voor 2 patiënten met een Legionella longbeachae isolaat werd een match gevonden met potgrond.
- RIVM, surveillancerapport legionellose

Zo open je een zak potgrond

  1. Open de zak buiten, liefst een paar dagen voordat je hem gebruikt, en houd je gezicht er niet boven.
  2. Maak droge grond eerst een beetje vochtig met de gieter, zodat er minder stof opwaait.
  3. Draag handschoenen en bij stof een mondkapje.
  4. Gooi beschimmelde of muf ruikende grond weg.
  5. Bewaar potgrond koel en droog, niet in een warme schuur of in de zon.
  6. Was daarna je handen met water en zeep.
Gaat de tuin in ruste, kijk dan ook welke planten je in de herfst met rust laat.

Wanneer bel je de huisarts?

Krijg je binnen twee weken na het tuinieren koorts boven 38 graden, hoest je en word je benauwd, bel dan de huisarts en vertel dat je met potgrond hebt gewerkt. Een longontsteking door legionella vraagt om een ander antibioticum dan een gewone longontsteking.
Meer weten?
loading

Loading