September is de nieuwe juni, zegt het KNMI: daarom moet je in oktober iets anders doen in je tuin dan je gewend bent

zaterdag, 03 oktober 2026 om 6:53

Buiten voelt het als herfst, maar je tuin zit nog half in de zomer. Volgens het KNMI lag de gemiddelde temperatuur in september 2026 op ongeveer 16,7 graden, tegen een normaal van 14,7 graden. Daarmee was het de op vijf na warmste september sinds het begin van de metingen in 1901. In het maandoverzicht van 30 september herhaalde het instituut dat september, als het om de temperatuur gaat, "de nieuwe juni" is. Komt daar een uitzonderlijk droog jaar bij, dan pakken de gewone oktoberklusjes dit jaar anders uit.

Droog, en steeds vaker

In een apart klimaatbericht van dezelfde dag zet het KNMI 2026 op de zevende plaats van droogste jaren sinds de meetreeks begon, in 1906. De helft van de tien droogste jaren valt in de afgelopen tien jaar.

Het is volgens de waarnemingen niet zozeer droger geworden, maar het is wel veel vaker droog.

- KNMI, klimaatbericht 'Het droge zomerhalfjaar van 2026'

De regen in september hielp maar een beetje. Landelijk viel ongeveer 60 millimeter, tegen 73 millimeter normaal, en het meeste daarvan in de eerste twintig dagen. Volgens het KNMI eindigde het neerslagtekort rond 260 millimeter, en daarmee hoort 2026 nog steeds bij de 5 procent droogste jaren. Ter vergelijking: volgens Weeronline is een tekort van ongeveer 94 millimeter gebruikelijk aan het eind van september.

Een warme bovenlaag en een uitgedroogde ondergrond: in die situatie zit je tuin nu.

Je gazon kan nog herstellen

Zitten er bruine of kale plekken in je gras? Kijk dan eerst of het gras nog leeft, adviseert Graszoden.expert. Leeft de wortel nog, dan komt de plek terug met water en mest. Is het gras dood, dan zaai je de plek dicht.

Daarbij werkt de warme bodem in je voordeel. Volgens Tuin en Gras kiemt graszaad pas goed bij een bodemtemperatuur vanaf ongeveer 10 graden, en ligt de ideale kiemtemperatuur tussen 15 en 25 graden. Je meet dat door een thermometer ongeveer 3 centimeter diep in de grond te steken.

Wacht er niet te lang mee. Over de uiterste datum lopen de adviezen uiteen. Graszoden.expert zaait door tot begin oktober en waarschuwt dat de eerste nachtvorst jonge sprietjes van later zaaien doodt. Tuin in Topvorm laat het najaarsvenster doorlopen tot eind oktober. Hoe eerder in de maand, hoe veiliger. Daarna is één ding het belangrijkst: het zaad mag drie weken lang niet uitdrogen. Een paar keer per dag even met de gieter langs is genoeg.

Vroege bladval is geen gewone herfst

Op droogtegevoelige zandgronden lieten beuken, berken en populieren hun blad dit jaar opvallend vroeg vallen, meldde Duurzaam Nieuws eind september. De site noemt het "een noodrem, geen herfst". Ecoloog Wieger Wamelink van Wageningen University & Research legt daar uit dat de droogte bomen dwingt om eerder blad los te laten, nog voordat de normale herfstcyclus begint.

Door blad te laten vallen beperkt een boom zijn verdamping. Dat heeft wel een prijs, schrijft de gemeente Montferland. Het groeiseizoen wordt korter, de boom bouwt minder reserves op en begint het volgende seizoen verzwakt. Bij beuken wordt de kroon bovendien dunner en worden de takken gevoeliger voor zonnebrand.

Laat het gevallen blad liggen waar dat kan. In het Belgische Essen, waar de bladkorven dit jaar een maand eerder op straat kwamen, legde schepen Helmut Jaspers tegenover VRT NWS uit waarom: "Bladeren houden vocht vast, voeden de bodem en maken die beter bestand tegen droogte." Welke planten je dit najaar beter niet kunt snoeien, lees je in ons eerdere stuk Deze planten moet je met rust laten in de herfst (en deze moet je wél snoeien).

Eén bui is niet genoeg

Na zo'n zomer voelt een regenbui als een verlossing, maar dat is het niet. Is de bodem eenmaal uitgedroogd, dan is een regenbuitje niet genoeg, schrijft Landbouwleven. Bovendien is de kroon van een boom vaak breder dan zijn wortels, legt Bomenbezorgd uit. Veel regen komt dan op de bladeren terecht, terwijl de grond eronder droog blijft.

Volgens Alleen Puur hebben vooral drie soorten bomen nu aandacht nodig: bomen die de afgelopen twee jaar zijn geplant, bomen op zandgrond en bomen in een grote pot. Een oude boom met diepe wortels redt zich meestal zelf.

Wat je nu kunt doen

Geef een jonge boom één flinke gietbeurt in plaats van vaak een beetje. Bomen zijn Belangrijk raadt aan om een volle emmer (ongeveer 10 liter) rustig bij de boom te gieten en dat te herhalen tot het water langzamer wegzakt. In een warme zomer kan het per keer om 40 tot 50 liter gaan.
Maak een gietrand: een aarden walletje rond de stam. Het water blijft dan staan en zakt naar de wortels in plaats van weg te lopen.
Controleer eerst of water geven nodig is. Kun je van een handvol grond een stevige bal maken die pas uit elkaar valt als je er licht in knijpt, dan is de grond vochtig genoeg. Valt hij meteen uit elkaar, dan is de grond te droog.
Geef ook niet te veel water. Is de grond constant te nat, dan kunnen wortels afsterven door gebrek aan zuurstof.
Leg een laag blad of houtsnippers op de grond rond de boom.
Zaai kale plekken in het gazon zo vroeg mogelijk in oktober door, en houd het zaad drie weken vochtig.