Marathon Groningen: meerdere lopers onwel — is een marathon eigenlijk wel zo gezond?
gezondheidzondag, 31 mei 2026 om 13:21
Tijdens de marathon van Groningen zijn zondag meerdere deelnemers onwel geworden. De Veiligheidsregio Groningen schaalde op naar GRIP 1 om de hulpdiensten op de verschillende locaties langs de route te coördineren. Het incident roept opnieuw de vraag op: hoe gezond is het eigenlijk om 42 kilometer achter elkaar te rennen?
Wat er gebeurde in Groningen
Volgens de Veiligheidsregio Groningen werden zondag op verschillende plekken langs het parcours lopers onwel. De opschaling naar GRIP 1 — het laagste niveau van gecoördineerde rampenbestrijding — werd doorgevoerd om brandweer, ambulance en politie op één lijn te krijgen. Hoe ernstig de slachtoffers eraan toe zijn, is op het moment van schrijven nog niet bekend.
Het is niet de eerste keer dat een Nederlands hardloopevenement de hulpdiensten zwaar belast. En het past in een breder, internationaal debat: is een marathon een prestatie van het lichaam, of juist een aanslag erop?
Wat zegt de wetenschap?
Het korte antwoord: voor de meeste recreatieve lopers is een marathon niet schadelijk op de lange termijn. Het langere antwoord is genuanceerder.
Een tienjarige studie onder 152 recreatieve marathonlopers, recent gepubliceerd in JAMA Cardiology, volgde de hartfunctie van deelnemers vóór, direct na en tien jaar na hun marathons. De conclusie: het hart vertoont tijdelijke veranderingen — vooral de rechterkamer pompt direct na de race minder krachtig — maar herstelt binnen enkele dagen volledig. Na een decennium is er geen spoor van blijvende schade (Scientias).
Ook het risico om tijdens een marathon te overlijden is laag én daalt. Een grote Amerikaanse analyse in JAMA over 29 miljoen finishers laat zien dat het aantal dodelijke hartstilstanden is gehalveerd: van 0,39 naar 0,20 per 100.000 deelnemers (Northwestern Feinberg). Betere medische begeleiding langs het parcours — precies wat in Groningen werd opgeschaald — speelt daarin een sleutelrol.
Wanneer wordt het wél riskant?
De geruststellende cijfers gelden niet voor iedereen. Sportarts Thijs Eijsvogels waarschuwt in WNL dat vooral drie groepen extra risico lopen:
- Late beginners. Wie na zijn 35e plots vol gaat voor een marathon, neemt vaak verhoogd cholesterol, hoge bloedsuiker of een te hoge bloeddruk mee de startlijn over.
- Mensen met onontdekte hartklachten. Vrijwel álle sterfgevallen tijdens marathons zijn terug te voeren op niet-gediagnosticeerde kransslagaderaandoeningen, niet op de inspanning zelf (The Conversation).
- Extreme veelplegers. Wie jarenlang superintensief blijft trainen, kruipt op de bekende U-curve weer omhoog: het risico op hart- en vaatziekten neemt dan paradoxaal genoeg toe.
Bij ultramarathons wordt het beeld grimmiger. Onderzoek van de University of Colorado Anschutz laat zien dat rode bloedcellen na een race van 171 kilometer minder flexibel worden en versneld verouderen. Hoofdonderzoeker Travis Nemkov formuleert het droog: "Persisterende stress beschadigt de meest voorkomende cel in het lichaam."
En de hitte?
Wat in Groningen precies de oorzaak was, is nog niet duidelijk. Maar uitval tijdens marathons heeft vaak weinig met het hart te maken en alles met dehydratie, hyponatriëmie (te veel water drinken zonder zout), oververhitting of uitputting. Recent onderzoek in Medicina bevestigt dat lopers significant gewicht en lichaamswater verliezen tijdens een marathon — bij ultralopers nog uitgesprokener.
Een warme dag, te weinig drinken, of juist veel te véél drinken zonder elektrolyten: dat kan in een paar kilometer het verschil maken tussen een persoonlijk record en een ambulancerit.
De conclusie voor de gewone loper
De beelden uit Groningen zijn alarmerend, maar plaatsen marathonlopen niet ineens in dezelfde categorie als roken. Voor wie gezond traint, geleidelijk opbouwt en luistert naar zijn lichaam is een marathon geen aanslag op de gezondheid — eerder een trainingsstimulans waar het hart zich aan aanpast.
De échte risico's liggen elders: bij wie zonder medische check op latere leeftijd begint, bij wie symptomen negeert, bij wie het jarenlang tot in het extreme blijft opzoeken, en bij wie de basisregels rond drinken en hitte vergeet.
Of, zoals de Nederlandse onderzoekers het zien: het is geen kwestie van of je moet lopen, maar van hóé en hoeveel.
POPULAIR NIEUWS
Gezond zonder sportschool: deze dagelijkse activiteiten verlengen je leven
Zo bespioneren je favoriete apps je camera en microfoon (en wat daarvan écht waar is)
Dit zijn de landen die de wereld voeden
Dit teken van veroudering kan een belangrijke voorspeller zijn van de dood als je niet in actie komt
Pensioengat zzp’ers: zo groot is het probleem echt
Liever alleen dan op een feestje? Deze drie antisociale gewoontes zijn gelinkt aan een hoog IQ
Loading