Muggen, niet haaien, zijn verreweg de dodelijkste dieren ter wereld

Volgens een nieuwe analyse van Our World in Data, gebaseerd op onder meer cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Global Burden of Disease‑studie, worden jaarlijks zo’n 1,5 miljoen mensen gedood door geweld en door andere dieren. Bijna een miljoen daarvan sterft door dieren; en het zijn niet de haaien, slangen of leeuwen die de grootste rol spelen, maar de mug.

Muggen doden naar schatting 760.000 mensen per jaar, schrijven onderzoekers Hannah Ritchie en Fiona Spooner (Our World in Data, 2026). Meer dan 80 procent van die sterfgevallen komt door malaria, voornamelijk overgebracht door de Anopheles‑mug. Malaria kost nog altijd bijna een half miljoen kinderen jaarlijks het leven. Nog eens circa 100.000 mensen overlijden aan andere door muggen overgedragen ziekten, zoals dengue, gele koorts en Japanse encefalitis.

Op de tweede plaats staan slangen, goed voor rond de 100.000 doden per jaar. Het precieze aantal is onzeker omdat veel slachtoffers in rurale gebieden sterven zonder officiële registratie. Daarmee doden slangen meer mensen dan alle andere “gevaarlijke dieren” samen lager op de lijst. Honden volgen daarna, vooral via rabiësbesmetting, niet door beten zelf. Haaien en wolven – de nachtmerriefavorieten van Hollywood – veroorzaken in werkelijkheid slechts een handvol doden per jaar wereldwijd.

De meeste dodelijke dieren zijn dus klein, alledaags en vooral moeilijk te vermijden. Onze blootstelling is de sleutel: met roofdieren komen we zelden in aanraking, met muggen voortdurend. De onderzoekers benadrukken dat “de meeste sterfgevallen door dieren – vooral de grootste killers – voorkomt kunnen worden” met bednetten, insecticiden, betere vaccinatieprogramma’s en toegang tot antiserum bij slangenbeten.

Voor Nederlandse lezers lijkt dit een ver-van-ons-bedshow, maar dat is het niet. Importziekten als dengue en Westnijlvirus rukken op door reizen en klimaatverandering, terwijl malaria eerder ook in Europa voorkwam en lokaal weer kan opduiken. Tegelijk investeren we relatief veel aandacht in spectaculaire maar zeldzame risico’s – zoals haaienaanvallen op vakantie – en weinig in de stille killers die ons daadwerkelijk bedreigen. De vraag is dan ook: richten we onze angst, ons geld en ons beleid wel op de juiste dieren?

Misschien is het tijd om minder bang te zijn voor de haai in zee, en meer voor de mug naast ons bed.