Sporten verandert je hersenen. En twintig minuten is al genoeg

Dat lichaamsbeweging goed is voor je fysieke gezondheid weten we al lang. Maar steeds meer onderzoek laat zien dat ook het brein profiteert van een rondje fietsen of hardlopen. Nieuwe wetenschappelijke inzichten suggereren zelfs dat één korte sportsessie al meetbare veranderingen in hersenactiviteit kan veroorzaken.

Onderzoekers hebben ontdekt dat een lichte tot matige inspanning van ongeveer twintig minuten invloed heeft op processen die betrokken zijn bij geheugen en leren. Daarmee komt er meer duidelijkheid over waarom beweging zo vaak wordt gekoppeld aan scherpere cognitieve functies en een lager risico op dementie.

Centraal in het onderzoek staat de hippocampus, een hersengebied dat een belangrijke rol speelt bij het vormen en opslaan van herinneringen. In dit gebied ontstaan zogenoemde sharp wave-ripples: korte, sterk gesynchroniseerde activiteitspatronen van neuronen. Deze signalen verspreiden zich vervolgens naar andere delen van het brein, waaronder de hersenschors.

Tot nu toe kwam veel kennis over deze hersengolven uit dieronderzoek of uit studies met mensen die hersenimplantaten hadden. Het direct meten van snelle veranderingen in hersenactiviteit na een sportsessie is namelijk lastig. Traditionele hersenscans kunnen bijvoorbeeld wel laten zien dat er meer zuurstofrijk bloed naar bepaalde hersengebieden stroomt, maar ze geven minder inzicht in de precieze neuronale processen.

In het nieuwe onderzoek kregen wetenschappers een unieke kans om hersenactiviteit direct te meten. Veertien patiënten met therapieresistente epilepsie hadden tijdelijk elektroden in hun hersenen geïmplanteerd voor medische evaluatie voorafgaand aan een mogelijke operatie. Met die elektroden konden onderzoekers zeer gedetailleerde hersensignalen registreren.

De deelnemers warmden eerst op en fietsten daarna twintig minuten op een hometrainer in een tempo dat ze gedurende de hele sessie konden volhouden. De hersenactiviteit werd zowel vóór als na het fietsen gemeten.

Het resultaat: na de inspanning nam de frequentie van activiteit in de hippocampus duidelijk toe. Tegelijkertijd werd de communicatie sterker tussen de hippocampus en andere hersennetwerken, zoals delen van het limbisch systeem en het zogeheten default mode network, een netwerk dat actief is tijdens rust en interne gedachten.

De onderzoekers zagen bovendien dat een hogere hartslag tijdens het fietsen samenhing met sterkere veranderingen in deze hersenpatronen. Dat suggereert dat de intensiteit van de inspanning een rol kan spelen bij de mate waarin het brein profiteert.

Hoewel de studie klein was, sluiten de resultaten nauw aan bij eerdere hersenscanonderzoeken bij gezonde volwassenen. Dat versterkt het idee dat het effect niet specifiek is voor epilepsiepatiënten, maar een algemene reactie van het menselijk brein op beweging weerspiegelt.

De conclusie is opmerkelijk eenvoudig: je hoeft geen marathon te lopen om je brein een boost te geven. Soms kan twintig minuten bewegen al voldoende zijn om je geheugen een zetje in de juiste richting te geven.

Bron: Science Alert