In Stadskanaal draait het om twee vrouwen van begin dertig, allebei moeder van een eigen kind: een meisje van zes en een jongen van zeven. De vrouwen zijn goede vriendinnen en leefden in de praktijk als een hecht gezin, waarbij de
kinderen veel tijd samen doorbrachten in dezelfde woning. Dat blijkt uit
onderzoek van het ADDe ene vrouw is de biologische moeder van het meisje, de andere van de jongen. Beide kinderen worden in dossiers en mediaberichten genoemd als slachtoffer van langdurige mishandeling en verwaarlozing, al is de situatie van het meisje het meest dramatisch.
Volgens diverse publicaties had één van de moeders een dominante positie in het gezin: zij zou de financiën beheren, digitale accounts controleren en de andere moeder sterk beïnvloed hebben. De moeder van het meisje zegt in een jeugdbeschermingsdossier dat ze haar dochter deels onder druk van de vriendin heeft mishandeld, al blijft zij zelf volledig verantwoordelijk voor haar handelen.
De mishandelingen: tiewraps, ondervoeding en een kunstmatige coma
Uit rechtbankdocumenten, rapporten van de
Raad voor de Kinderbescherming en berichten van politie en media komt een consistent beeld naar voren van structurele mishandeling.
- De kinderen zouden zijn vastgebonden met tiewraps of kabelbinders en soms langdurig in een kelder of afgesloten ruimte zijn opgesloten.
- Het meisje van zes werd zwaar ondervoed en uitgehongerd; ze kreeg structureel te weinig eten en drinken en viel zichtbaar af.
- Volgens verslaggeving werd zij herhaaldelijk vernederd, onder meer door haar eigen braaksel van de vloer te moeten eten als straf.
- Ook sprake van fysiek geweld: slaan, schoppen en het toebrengen van letsel met voorwerpen, onder meer een bezemsteel.
Begin februari werd het meisje in kritieke toestand opgenomen in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Artsen stelden ernstige ondervoeding, uitdroging en inwendige complicaties vast en brachten haar in een kunstmatige coma. De jongen verkeerde ook in een zorgelijke, maar minder levensbedreigende fysieke toestand.
Psychologen benadrukken dat de psychische schade door jarenlang geweld en vernedering mogelijk nog ingrijpender is dan de lichamelijke verwondingen.
De rol van school, jeugdzorg en andere instanties
Belangrijk voor het begrip van deze zaak is de vraag welke instanties betrokken waren en waarom niet eerder is ingegrepen.
De basisschool van het meisje trok aan de bel toen zij met een hoofdwond op school verscheen en aangaf dat haar moeder haar met een bezemsteel had geslagen. De melding leidde tot verder onderzoek en contact met jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming.
Uit de stukken blijkt dat:
- De Raad voor de Kinderbescherming en jeugdbeschermingsorganisaties al geruime tijd “ernstige zorgen” hadden over de veiligheid van de kinderen.
- Er meerdere signalen lagen over geweld, verwaarlozing en een sterk gesloten gezinssysteem, waarin weinig zicht was op wat zich binnenshuis afspeelde.
- De kinderrechter eerder beslissingen nam over toezicht en maatregelen, maar dat deze het extreme geweld niet tijdig hebben kunnen stoppen.
Volgens jeugdrecht‑deskundigen legt de zaak de pijnpunten van het Nederlandse jeugdzorgsysteem bloot: hoge caseloads, versnipperde verantwoordelijkheden, beperkte mogelijkheden om daadwerkelijk in te grijpen en te weinig structurele controle bij gezinnen met een hoog risicoprofiel.
Strafrechtelijk onderzoek en juridische status van de moeders
Het Openbaar Ministerie is een uitgebreid strafrechtelijk onderzoek gestart naar de twee moeders uit Stadskanaal. Zij worden verdacht van onder meer zware
kindermishandeling, verwaarlozing en wederrechtelijke vrijheidsberoving.
Naar buiten is gebracht dat:
- De vrouwen aanvankelijk onder onderzoek stonden maar nog niet waren aangehouden; de arrestaties zijn naar voren gehaald na de enorme maatschappelijke onrust rond de zaak.
- Beide moeders inmiddels zijn aangehouden en vastzitten; zij zijn geschorst uit het ouderlijk gezag.
- De kinderen uit huis zijn geplaatst en onder voogdij en bescherming zijn gebracht; hun verblijfplaats wordt om veiligheids- en privacyredenen niet openbaar gemaakt.
De rechtbank zal zich op een later moment buigen over de strafzaak, waarbij ook de rol van beide vrouwen afzonderlijk – wie wat heeft gedaan en wie welke verantwoordelijkheid droeg – centraal zal staan.