Anderhalf miljard euro verprutst bij uitkoopregeling: kan overheid boeren niet dwingen te stoppen?

De overheid kan boeren niet dwingen om te stoppen zodat er minder stikstof neerkomt op gevoelige natuur, zegt het ministerie van Landbouw. Daarmee reageert het departement van demissionair minister Femke Wiersma (BBB) op een onderzoek door NRC, Follow The Money en Omroep Gelderland over de effectiviteit van de opkoopregeling.

De media concluderen dat de stoppersregeling goedkoper zou uitvallen als boeren met de meeste impact op stikstofgevoelige natuur hun bedrijf beëindigen. De 3000 boeren met de grootste stikstofimpact kwamen voor de regeling in aanmerking, 666 meldden zich aan. De deelnemers zijn vooral boeren die, vergeleken met de top, een wat kleinere stikstofimpact hebben.

Een regeling die boeren dwingt te stoppen in het kader van stikstof, ligt volgens Wiersma juridisch erg ingewikkeld en kost veel tijd. "Gedwongen maatregelen zoals het intrekken van een vergunning, zitten heel anders in elkaar en hebben een heel ander kostenplaatje."

Voor de regeling was ruim 1,8 miljard euro uitgetrokken. Deze kwam na een stikstofadvies van Johan Remkes, die suggereerde om zo'n 600 bedrijven met de grootste stikstofimpact snel te laten stoppen. Het toenmalige kabinet koos ervoor die groep uit te breiden naar 3000 en de regeling vrijwillig te maken. Ook de BBB in het huidige demissionaire kabinet is fel tegen gedwongen maatregelen voor boeren.

Wiersma kondigde deze week een nieuwe vrijwillige stoppersregeling aan, waarbij boeren wel een lager bedrag krijgen dan bij deze specifieke aanpak voor de 3000 zogenoemde piekbelasters. Boeren die dichtbij een kwetsbaar natuurgebied wonen, krijgen voorrang als de subsidie populair blijkt.