Het noodwatersysteem van €31 miljoen draait voor het eerst op volle kracht

Bij De Meern staat een gemaal met de naam De Aanvoerder water de verkeerde kant op te duwen: uit het Amsterdam-Rijnkanaal, via de Leidse Rijn en de Oude Rijn, richting de kust. Dat is de bedoeling. Zonder die tegendruk kruipt zout zeewater het Groene Hart in en wordt het water bij Gouda te zilt om er nog onbeperkt water in te laten.

Sinds 16 juli draait dat stelsel voor het eerst op maximale capaciteit: 15.000 liter zoet water per seconde.

Het heet de Klimaatbestendige Wateraanvoer, kortweg KWA. Geen buis en geen dam, maar een omkeerbaar netwerk van 85 kilometer riviertjes, kanalen en poldersloten in het gebied van De Stichtse Rijnlanden, plus gemalen en sluizen. Verzilt de gebruikelijke inlaat bij Gouda, dan gaat die voordeur grotendeels dicht en de achterdeur bij Bodegraven open. Rijnland, Delfland en Schieland en de Krimpenerwaard worden zo van zoet water voorzien — met daarin de bollenteelt, de boomkwekerijen, de veenkades en de innamepunten van drinkwaterbedrijven.

Vorig jaar werd de uitbreiding opgeleverd: tien jaar werk, tien projecten, drie routes, een verdubbeling van 7 naar 15 kubieke meter per seconde. Kosten: 31 miljoen euro uit het Deltafonds.

De opbouw van deze zomer leest als een thermometer. Op 30 juni ging het systeem aan met 7.000 liter per seconde, op 9 juli naar 11.000, op 16 juli naar de volle 15.000. Diezelfde dag kondigde het kabinet een feitelijk watertekort af, niveau 2 van de vier, voor het eerst sinds 2022. Een dag later zette Rijkswaterstaat stuw Hagestein gedeeltelijk open.

En toen bleek het maximum niet genoeg. Sinds 29 juli houdt Rijnland extra water vast in de Reeuwijkse Plassen en de Nieuwe Driemanspolder, om het moment dat er mogelijk verzilt water ingelaten moet worden een week tot tien dagen uit te stellen. Er is geen knop meer om verder aan te draaien.

Je kraan valt niet droog: Rijkswaterstaat en de drinkwaterbedrijven melden dat de droogte nu geen gevolgen heeft voor de drinkwatervoorziening. Wat schuift, is de marge. PWN monitort extra omdat het zoutgehalte in het IJsselmeer tussen 100 en 160 milligram per liter schommelt, met af en toe een korte innamestop.

Gemaal De Aanvoerder werd in 1989 gebouwd voor eens per tien jaar. De praktijk: 1993, 2003, 2011, 2018, 2022 en nu 2026. Het neerslagtekort staat op circa 236 millimeter en augustus moet nog komen. Dertig miljoen blijkt geen eindbedrag, maar een aanbetaling.