Jetten zoekt alsnog steun bij BBB: zonder die 11 senaatszetels geen begrotingsdeal

Vorige week vond premier Rob Jetten (D66) een gesprek met de BBB "wat minder zinvol". Deze week ligt er alsnog een uitnodiging op de mat bij fractievoorzitter Henk Vermeer. Wie dat verschil van een week begrijpt, snapt waarom de rijksbegroting van volgend jaar opeens veel meer naar rechts ruikt dan naar links.

Volgende week vrijdag moet er een akkoord liggen over de begroting van 2027. Het eerste minderheidskabinet in de Nederlandse geschiedenis heeft geen enkele meerderheid op zak: elke euro moet buiten de coalitie worden binnengehaald. De vraag die vanaf de formatie in de lucht hangt, wordt nu concreet — komt de steun over links, of over rechts?

Na een week onderhandelen kantelt het beeld richting het tweede. Kamerlid Luc Stultiens van het linkse Pro liep donderdag na een klein uur alweer naar buiten met de mededeling dat er "nog geen euro" was veranderd. JA21 en SGP zaten tweeënhalf uur binnen bij minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) en kwamen naar buiten met wat in Den Haag doorgaat voor optimisme: gematigd, maar wel optimisme.

Zonder de BBB is de rekensom over rechts simpelweg onmogelijk. In de Tweede Kamer heeft de partij nog maar drie zetels, maar in de Eerste Kamer telt de fractie er elf — en zonder die elf is er geen meerderheid voor het belastingplan. Jetten dacht aanvankelijk dat een gesprek geen zin had zolang het stikstofpakket ongewijzigd op tafel ligt. De BBB noemde dat "absurd". Uiteindelijk boog de premier: Vermeer schuift alsnog aan, net als bij minister Heinen.

Dat versterkt automatisch de positie van JA21 en SGP. De twee partijen hebben besloten zoveel mogelijk samen op te trekken bij Financiën. Michiel Hoogeveen (JA21) en André Flach (SGP) waren donderdag voor de tweede keer op bezoek, vrijdag zaten ze er alweer.

De prijs voor rechtse steun ligt lager dan die van Pro. JA21 wil vooral lastenverlichting; bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn zelfs bespreekbaar. De SGP focust op medisch-ethische thema's. En cruciaal: het duo is bereid genoegen te nemen met een deal die zich beperkt tot komend jaar, terwijl Pro juist meerjarige afspraken wil om de al ingeboekte miljardenbezuinigingen op sociale regelingen te schrappen.

Officieel zeggen bewindspersonen in koor "een breed akkoord" te willen. Wat dat is, blijft in het midden. Binnen de coalitie loopt de VVD hardop warm voor een rechtse deal met JA21 en de SGP, aangevuld met de ChristenUnie, BBB of 50Plus. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte ziet liever een akkoord waar zowel JA21 als Pro zich in kan vinden — de betrokken oppositiepartijen noemen dat onwaarschijnlijk.

De VVD heeft weinig warme herinneringen aan het samenwerken met de BBB — de laatste demissionaire maanden van het kabinet-Schoof stond er regelmatig ruzie over mest- en stikstofbeleid en over de begrotingsregels. Maar op één punt vinden VVD en BBB elkaar wél: box 3, de belasting op sparen en beleggen. Nadat het wetsvoorstel voor de nieuwe box 3 dreigde te sneuvelen in de Eerste Kamer, beloofde Heinen "terug naar de tekentafel te gaan". Hoe radicaler die verbouwing, hoe duurder voor de schatkist — en hoe groter de kans dat (een deel van) de BBB-senaatsfractie het belastingplan toch steunt.

Kortom: als Heinen geld vindt voor een steviger box 3-reparatie, kan Jetten volgende week vrijdag met een rechtse handtekening thuiskomen. Doet hij dat niet, dan wordt het een lange week richting Prinsjesdag.