"Navo-baas Rutte is het spoor helemaal bijster"

Mark Rutte presenteert zich als de man die Trump binnen de NAVO weet te houden, maar zijn strategie komt neer op vleien, sussen en Europa kleinpraten. Harvard-hoogleraar Stephen Walt concludeert in het gezaghebbende Foreign Policy dat Rutte precies het omgekeerde doet van wat de alliantie nu nodig heeft.

In een vernietigende analyse fileert Stephen Walt, gezaghebbend Amerikaans politicoloog, de koers van NAVO-chef Mark Rutte. Ruttes centrale doel is volgens hem helder: “to keep the United States fully committed to NATO and European security more broadly.” Maar de manier waarop hij dat probeert, zegt Walt, is ronduit schadelijk: “If that requires shamelessly flattering U.S. President Donald Trump and pouring cold water on European efforts to achieve greater strategic autonomy, so be it.”

Walt schetst Rutte als een behendige politicus die dertig jaar te laat op het wereldtoneel is verschenen. In een tijd waarin Trump openlijk dreigt bondgenoten te laten vallen, klampt de NAVO-baas zich vast aan de oude reflex dat Europa de VS vooral dankbaar en volgzaam moet houden. Rutte accepteert volgens Walt zonder morren dat Amerika “Europe’s first responder” blijft, in plaats van Europa te pushen om eindelijk zelf een geloofwaardige militaire macht te worden.

De kern van Walt’s verwijt is messcherp: Rutte heeft de strategische realiteit niet begrepen. In plaats van in Washington te zeggen dat Europa versneld zijn eigen defensie opbouwt, benadrukt hij dat Europa zwak is en de Amerikanen altijd nodig zal hebben. Daarmee maakt hij het voor Trump alleen maar makkelijker om de NAVO als speelbal te gebruiken, terwijl Europese leiders blijven hopen dat een beetje vleierij genoeg is om een onvoorspelbare president te kalmeren.

Walt schetst een alternatief dat Rutte stelselmatig wegduwt: “The safest course would be a new division of labor within NATO, where its other members build up their own defense capabilities as rapidly as possible and the United States gradually becomes their ally of last resort but not Europe’s ‘first responder.’” Precies dat pad – snelle Europese opbouw, minder afhankelijkheid, een VS als laatste vangnet – krijgt van de NAVO-chef nauwelijks publiek gewicht. Rutte gokt alles op het paaien van Trump, terwijl de strategische les van de afgelopen jaren juist is dat je een wispelturige bondgenoot niet moet vleien, maar moet kunnen missen.