Politieke chaos kost miljoenen: wachtgeld voor oud-politici vervijfvoudigd

Jetten-1 gaat uit 18 ministers bestaan. Geen reccord, maar wel veel. En voor hoelang? En oud-bewindspersonen krijgen steeds moeilijker een baan en kosten daardoor steeds meer. De kosten voor wachtgeld van oud-politici zijn in tien jaar tijd geëxplodeerd. Waar in 2016 nog €1,6 miljoen werd uitgekeerd, liep dit bedrag in 2025 op tot maar liefst €8,1 miljoen. Een vervijfvoudiging die direct te herleiden is naar de instabiliteit in de Nederlandse politiek.​

Sinds 2021 zijn er drie kabinetten achter elkaar gestruikeld. Het kabinet-Schoof, dat pas op 2 juli 2024 aantrad, hield het slechts 337 dagen vol voordat de PVV op 3 juni 2025 de coalitie met VVD, NSC en BBB verliet. Bij dit kabinet vertrokken negentien van de oorspronkelijke dertig bewindspersonen voortijdig.​​

Het contrast met stabielere tijden is groot. Tijdens kabinetten die hun volledige termijn uitdienden, zoals Rutte II en Rutte III, nam het aantal wachtgeldgerechtigden gestaag af. Hoogleraar staatsrecht Hansko Broeksteeg (Radboud Universiteit) is helder: "De stijging hangt één-op-één samen met de volatiliteit van de kiezers en de instabiliteit van de kabinetten."​

Door de opeenvolgende kabinetsvallen ontstaat een 'stuwmeer' aan oud-politici dat niet leegloopt. Bij de verkiezingen van oktober 2025 vertrokken zeventig Tweede Kamerleden uit Den Haag, die allemaal recht hebben op wachtgeld. Het effect hiervan is nog niet volledig zichtbaar in de cijfers van 2025, wat betekent dat de kosten in 2026 waarschijnlijk verder oplopen.​

De Appa-uitkering duurt maximaal drie jaar en twee maanden. Het eerste jaar ontvangen oud-politici 80% van hun laatstverdiende salaris, daarna 70%. Voor een Tweede Kamerlid komt dit neer op zo'n €99.000 in het eerste jaar.​​

Barend Barentsen, universitair docent aan de Universiteit Leiden, noemt in het FD de regeling financieel gezien "klein bier" vergeleken met de WW. Toch ziet hij een probleem: de nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA wil de WW-duur halveren tot maximaal één jaar. "Ik snap dat zo'n relatief riante regeling nu extra lastig uit te leggen is," aldus Barentsen.​

Het toenemende aantal fracties in de Kamer baart experts zorgen. Dit maakt het moeilijker stabiele kabinetten te vormen, waardoor de instroom in de wachtgeldregeling hoog blijft. Of het huidige minderheidskabinet voor meer stabiliteit zorgt? Barentsen noemt het "weer een experiment."​

Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken​