Trumps oorlog om Venezolaanse olie: wat staat Europa te wachten?

De nieuwe Venezuela-politiek van president Trump is potentieel zeer gevaarlijk voor Europa, omdat zij het internationaal recht ondermijnt, de Caribische buitengrens van de EU direct onder druk zet en nieuwe migratie- én energieschokken kan losmaken. Bovendien lijkt er een deal te zijn tussen China, Rusland en de VS. Blijkbaar zit Venezuela in de deal. Mar wat nog meer?

“We staan opnieuw een stap verder in een wereld waarin de internationale rechtsorde verder wordt ontmanteld en grootmachten hun zin doen, desnoods met geweld.

Europa kijkt met afgrijzen toe hoe de Verenigde Staten met luchtaanvallen en ‘regime change’ Maduro hebben afgezet en zelfs aankondigen tijdelijk zelf het land te gaan besturen. EU‑buitenlandchef Kaja Kallas waarschuwde expliciet dat “internationale wetgeving en het VN‑Handvest altijd gerespecteerd moeten worden”, een codetaal voor: dit lijkt op een klassiek agressie‑oorlog, precies het soort precedent dat de EU na Irak en Oekraïne koste wat kost wilde vermijden. Als Washington zich zonder mandaat het bestuur van een olie‑staat toe‑eigent, normaliseert dat het recht‑van‑de‑sterkste en verzwakt het de internationale rechtsorde waar een middelgrote speler als Europa juist van afhankelijk is.

Voor Europa is Venezuela geen ver-van-ons-bedshow, maar een buurland via Aruba, Curaçao en Bonaire. Clingendael waarschuwde al dat de Venezolaanse crisis de Benedenwindse eilanden rechtstreeks raakt, met risico’s van vluchtelingenstromen, smokkel en criminele netwerken op nog geen honderd kilometer van Nederlands grondgebied. Nu de VS het conflict militariseert, vrezen Kamerleden “ingrijpende gevolgen voor Aruba, Curaçao en Bonaire”, variërend van humanitaire druk op de eilanden tot incidenten met Amerikaanse en Venezolaanse militairen in een overvol luchtruim en zeegebied.

Daar bovenop komt de migratie‑dimensie. De Venezolaanse instorting heeft al miljoenen mensen de grens over geduwd; UNHCR en Europese instellingen rekenen ook voor 2024‑2025 op blijvend hoge uittocht. In 2024 was Venezuela na Syrië al de tweede herkomstgroep van asielzoekers in de EU, met ruim 70.000 eerste aanvragen, ongeveer 8 procent van het totaal. Escalatie en bezetting dreigen die stroom verder te vergroten, met Spanje als natuurlijke toegangspoort en met doorwerking naar Noordwest‑Europa, waar migratie toch al brandstof is voor het radicale rechts waarmee Trump volgens analisten juist de EU wil verzwakken.

Ook geopolitiek is Trumps koers riskant voor Europa. Zijn interventie, die hij zelf koppelt aan het “weer winstgevend maken” van de Venezolaanse olie‑industrie met Amerikaanse hulp, verankert de Amerikaanse greep op cruciale energie‑bronnen en transportroutes. Vooralsnog voorzien analisten geen onmiddellijke olieprijs‑explosie, maar de blokkade‑dreiging en het aanpakken van schaduwvloten die zowel Russisch als Venezolaans en Iraans olie vervoeren, vergroten de volatiliteit op de wereldmarkt. Een Europa dat na Oekraïne al versneld afbouwt van Russisch fossiel, wordt zo nog afhankelijker van Amerikaans LNG en goodwill uit Washington — precies de machtsasymmetrie waarvan veiligheidsexperts waarschuwen dat Trump die gebruikt om de EU te chanteren.