Wilders en Europees radicaal-rechts dumpen Trump

Europese radicaal-rechtse partijen, waaronder de PVV van Geert Wilders, nemen steeds meer afstand van de Amerikaanse president Donald Trump. Wat aanvankelijk leek op een trans-Atlantisch bondgenootschap tussen radicaal-rechts blijkt nu uiteen te vallen door Trumps impopulaire beleid, met name de oorlog tegen Iran. De Italiaanse premier Giorgia Meloni, ooit zichzelf 'Trump-fluisteraar' noemend, noemde Trumps aanvallen op paus Leo XIV 'totaal onaanvaardbaar' – waarop Trump terugkaatste: "Ze is zelf onaanvaardbaar".

Ook voor Wilders en de PVV is Trump inmiddels een politiek risico geworden. Uit een peiling van Ipsos I&O uit 2024 bleek dat zelfs een meerderheid van de PVV-kiezers liever op Kamala Harris zou hebben gestemd dan op Trump. Recenter onderzoek van het Hart van Nederland Panel toont dat 43 procent van de PVV-achterban tegen de Amerikaanse aanvallen op Iran is, tegenover 39 procent voor – een opvallend kritische houding.

De Hongaarse premier Viktor Orbán, jarenlang het bruggenhoofd van Trumps MAGA-beweging in Europa, verloor zijn herverkiezing mede door zijn nauwe banden met Washington. "De opzichtige vriendschap met de huidige Amerikaanse regering hing Orbán als een molensteen om de nek", twitterde AfD-Bondsdaglid Matthias Moosdorfer.

Trumps economische beleid raakt ook zijn Europese bondgenoten hard. Hij dreigde eind vorig jaar met een importheffing van 92 procent op Italiaanse pasta, terwijl zijn plannen voor Groenland zelfs Meloni en Marine Le Pen te ver gingen. Le Pen hekelde de 'ondoordachte' oorlog tegen Iran, die gewone Fransen veel geld kost aan de benzinepomp.

De radicaal-rechtse achterban staat van oudsher sceptisch tegenover buitenlandse militaire avonturen, zeker wanneer die de benzineprijzen opdrijven. Voor partijen die relatief veel kiezers met een laag inkomen trekken, is dit een gevoelige kwestie. AfD-leider Alice Weidel stelde zelfs dat Duitsland geen oorlogen zal voeren voor het Amerikaanse 'rijk'.

Voor Nederland is deze ontwikkeling bijzonder relevant omdat de PVV deel uitmaakt van de huidige coalitie. Wilders stond altijd welwillend tegenover Trump, maar kan zich steeds moeilijker permitteren zijn achterban – die kritischer blijkt dan verwacht – voor het hoofd te stoten. De ideologische verwantschap tussen MAGA en Europees radicaal-rechts blijft bestaan, maar America First schaadt Europese belangen terwijl Trumps 'ordinaire stijl' in Europa nog minder gewaardeerd wordt dan in de VS zelf.