Zo werken de Iraanse mijnen

Iran beschikt naar schatting over meer dan vijfduizend zeemijnen, variërend van simpele drijvende bollen tot hoogtechnologische sensoren op de zeebodem. Die zijn niet in de eerste plaats ontworpen om olietankers spectaculair tot zinken te brengen, maar om scheepvaart zo riskant en duur te maken dat rederijen het liefst wegblijven.

De Straat van Hormuz is smal, ondiep en daarmee ideaal mijnen­gebied: op het smalste punt is het water ongeveer zestig meter diep, met nauwe verkeersbanen waar tankers nauwelijks kunnen uitwijken. Vanuit een lange Iraanse kustlijn kunnen kleine boten ’s nachts snel uitvaren, een handvol mijnen overboord zetten en weer verdwijnen in het gewone vissersverkeer. Elke nieuwe melding van een drijvende mijn of explosie duwt de verzekeringspremies omhoog en dwingt de VS en bondgenoten tot dure mijnenjacht die weken kan duren.

De techniek achter de dreiging is relatief simpel. Klassieke gesleepte of verankerde mijnen hangen net onder het wateroppervlak en exploderen bij aanraking met een scheepsromp. Nieuwere bodemminen liggen onzichtbaar op de zeebodem en wachten tot gevoelige magnetische, akoestische of druk­sensoren het profiel van een passerend vrachtschip herkennen, waarna honderden kilo’s explosief een gasbel onder de romp doen imploderen. Daarnaast kan Iran met kleine ‘limpet mines’ duikers een tanker laten beschadigen op één cruciale plek, zoals roer of schroef: genoeg om het schip stil te leggen, niet om het te doen verdwijnen.

Ook de tegenmaatregelen zijn traag. Mijnenjagers varen in ruitpatroon, sturen onderwaterdrones met sonar uit en blazen gevonden objecten één voor één op. In 1991 deden ruim een dozijn geallieerde schepen er bijna twee maanden over om iets meer dan duizend Iraakse mijnen aan de kust van Koeweit te ruimen – gemiddeld net boven één mijn per dag. Hoewel de technologie beter is geworden, blijft één harde realiteit: een mijn is goedkoop en snel gelegd, maar duur en gevaarlijk om weg te halen.