Bijna de helft van ons zwijgt over psychische problemen

Uit een nieuw Frans onderzoek blijkt dat 49 procent van de mensen die het afgelopen jaar psychische problemen hadden, daar met niemand over sprak – niet met familie, vrienden en zelfs niet met een hulpverlener. Vooral ouderen, mannen, mensen met een depressie en inwoners van plattelandsregio’s blijven stil, ondanks de toegenomen aandacht voor mentale gezondheid sinds de coronapandemie.​

De studie is gebaseerd op het langlopende CoviPrev-onderzoek van de Franse gezondheidsdienst Santé publique France, waarin bijna 3.000 mensen met recente psychische klachten diepgaand zijn bevraagd. De helft deelde zijn problemen wel, meestal met een professional in de geestelijke gezondheidszorg, een familielid of vriend, maar dus een bijna even grote groep koos voor volledig zwijgen. De pandemie heeft die druk slechts versterkt: de Wereldgezondheidsorganisatie meldde wereldwijd een toename van circa 25 procent in angst- en depressieve stoornissen in het eerste coronajaar.

​​

Opvallend is dat juist hoger opgeleiden en managers vaker wél praten, terwijl kwetsbare groepen vaker zwijgen. Schaamte, het hardnekkige taboe op ‘gekte’ en praktische drempels – zoals gebrek aan zorg in krimp- en plattelandsgebieden – spelen daarbij vermoedelijk een grote rol. Voor jongeren is de situatie extra zorgelijk: in Frankrijk verdubbelde het aandeel 18- tot 24‑jarigen met een ernstige depressieve episode binnen vier jaar bijna.​

Achter die cijfers gaat een politieke en maatschappelijke keuze schuil. Als bijna één op de twee mensen met psychische problemen niemand vindt om tegen te praten, is dat niet alleen een individueel drama, maar ook een signaal van falende infrastructuur: te weinig toegankelijke hulp, te weinig open gesprek op school en werk, en een zorgstelsel dat vooral wacht tot mensen omvallen. Zolang stilte de norm blijft, loopt de samenleving het risico dat psychische problemen pas zichtbaar worden als het echt misgaat – in de huisartsenpraktijk, de schuldsanering of de spoedeisende hulp.