De geluksmythe: de dingen waarvan je denkt gelukkig te worden, maken je niet gelukkig

We zijn van nature ingesteld op negatief denken. Het is een evolutionaire overlevingsstrategie die ons waakzaam moest houden. Geen wonder dus dat we daartegen willen vechten en het tegenovergestelde najagen: extreme positiviteit. We willen gelukkig zijn, punt.

Maar terwijl we massaal streven naar een permanent goed gevoel, krijgt een op de vijf Nederlanders ooit in zijn leven een depressie. Zijn we misschien té hard bezig om gelukkig te worden?

We leren dat geluk het hoogste doel is, maar ironisch genoeg maakt dat streven ons vaak juist minder gelukkig. Een evenwichtiger aanpak, waarin emoties als verdriet, boosheid of rust net zo waardevol zijn, lijkt verstandiger.

Een duidelijk voorbeeld van die gelukshonger is de beroemde bucketlist. Hoe meer spectaculaire ervaringen we kunnen afvinken, hoe beter. Van het bezoeken van Petra tot het kijken naar het noorderlicht of brood bakken naast een geiser. We verwachten dat zulke momenten blijvende vreugde opleveren.

Maar neurowetenschap laat iets anders zien: de euforie blijft nooit hangen. Volgens de zogeheten setpoint-theorie keren we altijd terug naar ons persoonlijke basisniveau van geluk. Ons brein past zich razendsnel aan hoogtepunten én dieptepunten aan. Psycholoog Sonja Lyubomirsky en collega’s toonden zelfs aan dat dit punt deels genetisch bepaald is: sommige mensen worden nu eenmaal gelukkiger geboren dan anderen.

In de jaren ’70 beschreven onderzoekers Philip Brickman en Donald Campbell dit fenomeen als de hedonische tredmolen: hoe groot de piek of hoe diep het dal ook is, uiteindelijk keren we terug naar onze emotionele nulstand. Zelfs de mooiste ervaringen vervagen onvermijdelijk in ons geheugen.

Daarom maakt een bucketlist ons niet per se gelukkiger. Vaak richt die zich vooral op wat we nog niet hebben en de verwachte vreugde blijkt zelden duurzaam.

Misschien moeten we stoppen met geluk najagen en beginnen met iets anders: een betekenisvol leven opbouwen, waarin niet één emotie de baas is, maar waar ruimte is voor de volledige menselijke ervaring.

Bron: Psychology Today