Charmant van buiten, kil van binnen: zo herken je narcistische trekken in je relatie

Hij is charmant, overtuigend en succesvol. Naar buiten toe lijkt alles perfect. Vrienden vinden hem aardig, collega’s bewonderen hem. Maar thuis voelt het anders. Onverklaarbare spanningen, controle en emotionele afstand. Wanneer is iemand gewoon lastig en wanneer moeten er alarmbellen gaan rinkelen?

Volgens psychodynamisch therapeut Petra Roelofsen (64) is het beeld van de narcist vaak misleidend. In haar praktijk ziet ze regelmatig stellen waarbij de buitenwereld niets doorheeft. “Veel mensen met narcistische trekken komen naar buiten toe juist charmant, sociaal en behulpzaam over”, zegt ze tegen Libelle. Thuis kan dat gedrag echter omslaan.

Roelofsen, coach bij vechtscheidingen en familieopsteller bij Praktijk De Rots in Mijdrecht, ziet dat de problemen vaak achter gesloten deuren plaatsvinden. “Daar terroriseren ze partner en kinderen met hun dwingende controle, intieme terreur, woedeaanvallen en silent treatment. Het gaat om macht, angst voor kwetsbaarheid en het voortdurend nodig hebben van bevestiging.”

Een ander hardnekkig misverstand: dat partners van narcisten onzeker of zwak zouden zijn. Volgens Roelofsen klopt dat totaal niet. “Veel mensen denken dat de partner van een narcist een onzeker muurbloempje is”, vertelt ze. “Niets is minder waar. Narcisten zoeken juist krachtige, zelfverzekerde vrouwen die gewend zijn te pleasen en verantwoordelijkheid te nemen.”

Juist die combinatie werkt voor narcistische persoonlijkheden. Sterke vrouwen die gewend zijn te zorgen en problemen op te lossen, blijven vaak langer proberen de relatie te redden. “Ze zoeken een sterke vrouw om intens mee te sparren, om haar te sarren en te showen.”

Toch betekent narcistisch gedrag niet automatisch dat iemand een officiële stoornis heeft. Narcistische trekken en een narcistische persoonlijkheidsstoornis zijn niet hetzelfde. “Narcisme is echt een stoornis waarbij iemand structureel geen verantwoordelijkheid kan nemen, geen zelfreflectie en empathie toont en de omgeving steeds emotioneel of fysiek beschadigt.”

Maar volgens Roelofsen draait het uiteindelijk niet om een label. “Het gaat helemaal niet om de diagnose, maar om wat het gedrag doet met het welzijn van jou, je partner en de kinderen.”

Signalen zijn vaak subtiel: gesprekken die steeds weer om hem draaien, kritiek die wordt omgedraaid, grenzen die langzaam verdwijnen. Veel partners herkennen ook het gevoel na een gesprek: uitgeput, onzeker en vol schuldgevoel. Intussen kan het zelfvertrouwen langzaam worden uitgehold; soms tot aan burn-outklachten toe.

En kinderen van narcisten? Die reageren vaak met teruggetrokken gedrag, boosheid of extreem pleasegedrag. Soms krijgen ze zelfs een ADHD-diagnose, terwijl het probleem eigenlijk in de thuissituatie zit. Na een scheiding verdwijnen de ADHD-symptomen.

Bron: Libelle