Europa laat 130 km/u los: waar u deze zomer harder mag en waar juist niet

Decennialang was 130 kilometer per uur de vertrouwde bovengrens op de Europese snelweg. Dat ijkpunt brokkelt af — maar niet in één richting. Tsjechië laat op één traject 150 toe, Nederland gaf vier stukken asfalt hun 130 terug, en in Tirol staat het bord nog altijd op 100. Wie deze zomer de auto pakt, rijdt door een lappendeken.

De meest besproken proef loopt op de D3 in Zuid-Bohemen, tussen de afritten Planá nad Lužnicí en Úsilné — de as tussen Tábor en České Budějovice. Sinds 5 oktober 2025 mag daar op 47 kilometer 150 kilometer per uur worden gereden, aangekondigd via 42 variabele borden die op de omstandigheden reageren. Droog wegdek, uitstekend zicht, geen file, geen wegwerkzaamheden: pas dan springt het bord op 150. Anders staat er gewoon 130 of lager.

Het interessante zit in de eerste evaluatie van het Tsjechische ministerie van Verkeer. In oktober 2025 stond het regime 93 procent van de tijd op 150. In december was dat 7 procent, in januari 2026 nog 1 procent. Het Tsjechische najaar en de winter zetten de proef in feite stil, en precies daarom is de pilot verlengd tot eind 2026: er is simpelweg te weinig representatieve data.

Valt de evaluatie goed uit, dan komen andere moderne trajecten in beeld, met de D11 bij Hradec Králové als kandidaat. Dat besluit is nog niet genomen.

Op 16 maart 2020 ging de maximumsnelheid overdag op vrijwel alle Nederlandse snelwegen naar 100 kilometer per uur, als stikstofmaatregel. Sinds 14 april 2025 is dat op drie trajecten teruggedraaid: de A7 over de Afsluitdijk tussen Stevinsluizen en Lorentzsluizen (circa 44 kilometer, beide richtingen samen), de A7 tussen Winschoten en de Duitse grens (circa 24 kilometer) en de A6 tussen Lelystad-Noord en de Ketelbrug (circa 18 kilometer). In de zomer van 2025 volgde de A37 tussen knooppunt Holsloot en aansluiting Zwartemeer.

Bij elkaar gaat het om ongeveer 117 kilometer rijbaan — een fractie van het Nederlandse hoofdwegennet. Overal elders geldt tussen 06.00 en 19.00 uur nog steeds 100. De Afsluitdijk zelf is 32 kilometer lang; het traject waar u harder mag is korter dan de dijk.

Rond Oostenrijk circuleert een hardnekkig misverstand. Ja, het milieutempo van 100 kilometer per uur op basis van het Immissionsschutzgesetz-Luft (IG-L) is op belangrijke routes geschrapt — maar níet op de Brenner- en Inntalautobahn. In Salzburg verdween de luchthonderd in november 2023 van de A10 Tauernautobahn, en Stiermarken schrapte in april 2025 de limieten op delen van de A2 en de A9.

In Tirol staat de permanente 100 nog fier overeind: op de A12 Inntalautobahn tussen Kufstein en Zirl over bijna 90 kilometer, en op de A13 Brennerautobahn tussen Innsbruck en Schönberg. Wie via Kufstein het land binnenrijdt, zit direct in de zone. Volledig elektrische auto's en waterstofauto's zijn van de IG-L-limiet uitgezonderd en mogen daar 130; plug-in hybrides niet. Boetes voor overtreding van een IG-L-limiet vallen hoger uit dan gewone snelheidsboetes.

Wie in de reisgids leest dat de Brenner weer 130 is, rijdt in Tirol regelrecht een dure boete in.

Duitsland blijft de uitzondering: het enige EU-land zonder algemene maximumsnelheid op de Autobahn. Politiek verandert daar nog niets, maar juridisch schuift er wel iets. Op 29 januari 2026 oordeelde het Bundesverwaltungsgericht in Leipzig dat het Duitse klimaatprogramma niet voldoet aan de wettelijke eisen, omdat het onvoldoende concrete maatregelen bevat om het klimaatdoel voor 2030 te halen. Het gat wordt geschat op 25 miljoen ton CO₂.

Welke maatregelen de regering neemt, schrijft de rechter niet voor. Milieuorganisatie Deutsche Umwelthilfe rekent voor dat een pakket van 100 op de Autobahn, 80 buiten de bebouwde kom en 30 in de stad jaarlijks bijna 12 miljoen ton CO₂ zou schelen — bijna de helft van het gat. In juli 2026 legden de Groenen een wetsvoorstel voor een algemene limiet van 130 kilometer per uur in de Bundestag. Wat dat gaat opleveren, is een open vraag.

Turkije wordt vaak als nieuwkomer in het rijtje genoemd, maar de verhoging is niet van vandaag. Sinds 1 juli 2022 geldt op de staatssnelwegen 130 in plaats van 120 kilometer per uur, en op een aantal private tolsnelwegen — zoals de Noord-Marmara-route, Gebze–İzmir en Malkara–Çanakkale — mag 140. Nieuw aangelegde snelwegen krijgen standaard die 140.

Drie praktische lessen. Ten eerste: navigatiesystemen lopen achter op recent gewijzigde limieten, en op trajecten met variabele borden geldt altijd het bord boven uw rijstrook, niet het cijfer in de app. Ten tweede: een verhoogde limiet is bijna nooit onvoorwaardelijk — de Tsjechische cijfers laten zien hoe zelden ideale omstandigheden zich voordoen. Ten derde: check per land, en zelfs per deelstaat, wat er geldt. De Oostenrijkse verwarring rond Tirol is daar het duurste voorbeeld van.

De Europese trend is niet dat 130 verdwijnt. De trend is dat één Europees getal verdwijnt, en dat er een lappendeken van trajecten, tijdvakken, weertypes en voertuigsoorten voor in de plaats komt. Voor de automobilist is dat geen bevrijding, maar huiswerk.