Koolmonoxide ruik je niet en de symptomen lijken op griep: waarom een melder van €20 levens redt nu het stookseizoen begint

maandag, 07 september 2026 om 6:14

Elk jaar overlijden in Nederland naar schatting vijf tot tien mensen door koolmonoxidevergiftiging. Honderden anderen belanden in het ziekenhuis. Het verraderlijke: je kunt het gas niet zien, niet ruiken en niet proeven, en de klachten worden vrijwel altijd verward met griep.

Waarom zelfs je huisarts het mist

De eerste symptomen van een CO-vergiftiging zijn hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en vermoeidheid. Precies dezelfde klachten als bij een gewone griep. Het belangrijke verschil: bij koolmonoxide heb je geen koorts, en de klachten verdwijnen zodra je het huis verlaat. Maar dat verband legt bijna niemand.

De vergiftiging valt het vaakst in het stookseizoen, precies wanneer ook de griep rondwaart. Daardoor herkennen zowel slachtoffers als artsen een CO-vergiftiging vaak niet. Forensisch arts René Stumpel van GGD Gooi en Vechtstreek waarschuwde dat het herkennen van een koolmonoxidevergiftiging lastig is, omdat de symptomen lijken op die van griep, en dat ook huisartsen daarom niet gemakkelijk het verband leggen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid schat dat het werkelijke aantal slachtoffers drie tot vijf keer hoger ligt dan de officiële cijfers.

Niet alleen oude geisers

De helft van de Nederlanders gelooft geen risico te lopen op CO-vergiftiging. Nog vaak wordt gedacht dat alleen oude cv-ketels, geisers en gaskachels de boosdoener zijn. Dat klopt niet: uit onderzoek blijkt dat in 50 procent van de gevallen een moderne cv-ketel de oorzaak is. Een fout aangesloten ketel, een verstopt afvoerkanaal of achterstallig onderhoud kan voldoende zijn om het gas te laten vrijkomen.

Wie de ramen dichthoudt om warmte binnen te houden, vergroot het risico. Ventilatie zorgt ervoor dat frisse lucht naar binnen komt, en zonder ventilatie is de lucht in een woning binnen een half uur vervuild, aldus Brandweer Nederland.

Een CO-melder is het enige middel dat je waarschuwt bij een gevaarlijke concentratie. Een rookmelder detecteert koolmonoxide niet.

Twee op de drie huishoudens onbeschermd

Slechts 35 procent van de Nederlandse huishoudens heeft een koolmonoxidemelder, blijkt uit het WoonOnderzoek Nederland. In een land waar 85 procent van de huishoudens afhankelijk is van een cv-ketel voor het verwarmen van de woning, is dat opvallend weinig. Een CO-melder is bovendien niet wettelijk verplicht in Nederland. Rookmelders zijn dat sinds juli 2022 wel, maar CO-melders vallen buiten die verplichting.

Een betrouwbare CO-melder kost al vanaf zo'n 30 euro. Modellen met een zogeheten long life sensor gaan zeven jaar mee; duurdere varianten met een ingebouwde batterij tot tien jaar. Hang de melder in de ruimte waar het verbrandingstoestel staat, op één tot drie meter afstand.

Stookseizoen: dit kun je nu doen

Het officiële stookseizoen begint op 1 oktober, maar veel huishoudens zetten de verwarming in september al aan. Bij 35 procent van de Nederlandse cv-ketels vindt niet of nauwelijks onderhoud plaats, volgens verwarmingsexpert Maurice Roovers van Techniek Nederland. Een paar eenvoudige stappen verkleinen het risico aanzienlijk:

Laat de cv-ketel jaarlijks of tweejaarlijks controleren. Sinds april 2023 mogen alleen CO-vrij gecertificeerde bedrijven aan gasverbrandingsinstallaties werken.
Plaats een CO-melder bij elk verbrandingstoestel in huis.
Ventileer altijd, ook in de winter: zet dag en nacht minimaal één rooster open of een raam op een kiertje.
Worden de klachten minder zodra je naar buiten gaat? Denk dan niet aan griep, maar aan koolmonoxide, en bel 112.

Wie het huis al winterklaar aan het maken is, herkent misschien de tips die Welingelichte Kringen eerder gaf over goedkope maatregelen tegen tocht en warmteverlies, of over het fogging-verschijnsel dat zwarte randen op muren veroorzaakt. Naast die zichtbare problemen is er een ernstiger, onzichtbaar risico. Een CO-melder van een paar tientjes kan het verschil maken tussen een vervelend griepje en een ziekenhuisopname.

Bronnen: Nederlandse Brandwonden Stichting, RIVM, Federatie Veilig Nederland, Techniek Nederland, Veiligheidsregio Zeeland