Nog een variabel energiecontract nu de kou komt? Vast is gemiddeld €473 per jaar goedkoper, maar je zet wel op een duur moment vast

door Dirk Kruin

maandag, 05 oktober 2026 om 19:00

Heb je een variabel energiecontract, of liep je vaste contract af zonder dat je iets regelde? Dan betaal je deze herfst waarschijnlijk meer dan nodig. Volgens vergelijkingssite Keuze.nl is een vast jaarcontract in oktober gemiddeld €473 per jaar goedkoper dan een variabel contract. Een maand eerder was dat verschil nog €323.

En dat terwijl het stookseizoen nu echt begint. Na een zachte start van oktober slaat het weer om: volgens Hart van Nederland wordt het vanaf donderdag 14 tot 15 graden, met buien en meer wind. Dan slaat de cv vaker aan, en juist dan merk je het meest wat je per kuub betaalt.

Variabel werd deze maand flink duurder

Bij een variabel contract gaan je tarieven elke maand mee met de markt. Daalt de prijs, dan heb je daar voordeel van. Stijgt hij, dan betaal je meer. Dat het gat met vast in één maand groeide van €323 naar €473, komt doordat variabele contracten in oktober flink duurder werden. Volgens Keuze.nl staat de gasprijs op de beurs nu rond de €72 per MWh. Halverwege september was dat nog €83.

Tussen leveranciers zijn de verschillen groot. Volgens de prijslijst van Energievergelijk.nl van 4 oktober vraagt Essent variabel €1,852 per kuub gas, Eneco €1,842 en Greenchoice €1,817. Er zijn ook variabele contracten die veel goedkoper zijn: Energie VanOns zit op €1,448 en Budget Thuis op €1,646. Het goedkoopste vaste jaarcontract kwam volgens Keuze.nl deze maand van Delta, met €1,68097 per kuub.

Wat het scheelt in een rijtjeshuis en een vrijstaand huis

Hoeveel jij scheelt, hangt vooral af van je woning. Volgens het Nibud gebruikt een tussenwoning gemiddeld zo'n 1.030 kuub gas per jaar en een vrijstaande woning 1.790 kuub. Wij rekenden het uit voor iemand met het variabele tarief van Essent die overstapt naar het goedkoopste vaste jaarcontract. Dat verschil is ruim 17 cent per kuub:

Tussenwoning (1.030 m³): ongeveer €176 per jaar, alleen op gas.
Vrijstaande woning (1.790 m³): ongeveer €306 per jaar, alleen op gas.

Daar komen stroom, vaste leveringskosten en eventuele welkomstkortingen nog bij. Delta geeft bij dit contract bijvoorbeeld €325 korting. Zit je juist bij een van de goedkopere variabele aanbieders, dan is het verschil een stuk kleiner, of heb je zelfs voordeel. Kijk dus naar je eigen tarief en niet alleen naar het gemiddelde.

Het meeste gas gebruik je tussen november en maart, precies wanneer de markt het krapst is.

De gasopslag heeft weinig reserve

Volgens Keuze.nl waren de Nederlandse gasopslagen op 4 oktober voor 61,1 procent gevuld. In het blog van 1 oktober stond nog 59,7 procent. Sinds 2019 stond de opslag op die datum alleen in 2021 lager. Ook het doel is lager dan anders: 64 procent, tegenover 80 procent in 2025 en 90 procent in 2024. Het Europese doel werd op 11 september verlaagd van 74 naar 64 procent. Gaat het vullen in hetzelfde tempo door, dan wordt 64 procent rond 12 oktober gehaald.

Keuze.nl verwacht dat 64 procent genoeg is voor een gemiddelde winter, maar dat er weinig ruimte overblijft als het koud wordt. Energievergelijk.nl legt uit wat dat betekent: is de opslag krap als het koud wordt, dan moeten handelaren duur gas bijkopen en stijgt de prijs. Met een variabel contract merk je dat binnen een maand op je tarief. Met een vast contract niet.

Eerlijk is eerlijk: vastzetten is nu duur

Vastzetten is geen koopje. Volgens Keuze.nl kost een vast jaarcontract nu gemiddeld €651 per jaar meer dan begin januari, bij een verbruik van 2.500 kWh stroom en 1.000 kuub gas. De site noemt de timing zelf ook slecht, maar komt toch tot dezelfde conclusie:

Toch is wachten op dit moment een nog groter risico.

- Keuze.nl, blog van energie-expert Melvin Paalvast (1 oktober)

Zet je nu vast en daalt de prijs later, dan heb je daar geen voordeel van. Wel weet je dan een jaar lang wat je betaalt in de maanden dat je het meeste stookt. Twijfel je over de looptijd? Volgens Keuze.nl is het goedkoopste eenjarige contract in oktober €142 per jaar goedkoper dan het goedkoopste driejarige contract. Bovendien zit je er korter aan vast.

Wanneer variabel toch logisch is

Je variabele tarief ligt al onder dat van de goedkoopste vaste jaarcontracten. Die zijn er nog, al zijn het er weinig.
Je kunt grote schommelingen opvangen. Volgens Keuze.nl kun je dan later alsnog vastzetten, als de markt rustiger is.
Je kunt je verbruik sturen, bijvoorbeeld met een thuisbatterij of slim laden. Dan kan een dynamisch contract het overwegen waard zijn.

Zo stap je over zonder boete

Een variabel contract kun je altijd opzeggen. Er geldt een wettelijke opzegtermijn van 30 dagen, die ingaat op de dag na je opzegging. Je betaalt bij een variabel of dynamisch contract nooit een opzegvergoeding. Die mag een leverancier alleen vragen als je een vast contract tussentijds opzegt, en alleen als dat in je contract staat.

Was je vaste contract afgelopen en heb je het niet verlengd? Dan ben je vaak automatisch overgezet op een variabel tarief, zonder dat je dat gemerkt hebt. Als je overstapt, regelt je nieuwe leverancier meestal de opzegging bij je oude leverancier. Na het afsluiten heb je twee weken bedenktijd.

Wat je nu kunt doen

Kijk in de app of op de site van je leverancier welk contract je hebt en wat je nu per kuub en per kWh betaalt.
Vergelijk dat met vaste jaarcontracten. Kijk naar het tarief en niet alleen naar de welkomstkorting.
Twijfel je? Kies dan voor één jaar in plaats van drie.
Lees de voorwaarden goed. Installatievergelijken.nl waarschuwt voor verborgen escalatieclausules.
Houd rekening met de opzegtermijn van ongeveer een maand. Wil je voor de echte kou vastzitten, regel het dan deze maand nog.
Stook ook slimmer. In ons stuk Oktober begint en maak deze fout niet bij het aanzetten van je verwarming lees je waar de grootste besparing zit. Denk je aan een kacheltje? Lees dan eerst Elektrisch kacheltje aan om de cv te sparen? Sinds 1 oktober ben je daar bijna altijd duurder mee uit, op één situatie na (en die scheelt zo'n €95 per stookseizoen).