WhatsApp heeft een nieuwe instelling waarmee AI je waarschuwt voor oplichters — zo zet je 'm aan

Er zit iets nieuws in je WhatsApp-instellingen, en het is geen emoji-update. Een AI-model op je eigen telefoon leest mee met berichten van onbekende nummers en zet er een waarschuwing bij zodra het gesprek eruitziet als een klassieke oplichterstruc. Aanzetten moet je zelf doen. En nee, het is niet je bank die je hoeft te bellen om te vragen of dit klopt.

De functie heet Scam Alert. Zet je hem aan, dan downloadt WhatsApp een klein machine learning-model naar je toestel. Dat model bekijkt inkomende berichten van mensen die niet in je contactenlijst staan en vergelijkt ze met bekende scampatronen: een dringende toon, vragen om persoonlijke gegevens, of het geduldige opbouwen van vertrouwen dat typisch is voor datingfraude.

Ziet het model iets verdachts, dan verschijnt er een waarschuwingsbanner in de chat. Alleen jij ziet die. De afzender krijgt geen enkele melding en kan dus niet uitvissen welke formulering het model triggert.

Scam Alert is optioneel en staat standaard uit. Je schakelt hem in via het instellingenmenu van WhatsApp; daarna wordt het model automatisch naar je telefoon gehaald. Uitzetten kan op elk moment. Wie wil zien wat er precies gebeurt, kan een transparantielogboek activeren via Account > Request Info > Scam Alert Activity: daar staat welke berichten zijn beoordeeld, wat eruit kwam en welke modelversie die beslissing nam.

Grote kans dat je de schakelaar nog niet vindt. De functie is afgelopen woensdag gepresenteerd en rolt voorlopig uit in een beperkte bèta, samen met onderzoekers uit het bug bounty-programma. Wanneer alle gebruikers hem krijgen, is niet bekendgemaakt.

Dit is de kern van het ontwerp: de beoordeling gebeurt volledig op je telefoon. Berichtinhoud verlaat het toestel niet voor die controle, ook niet naar WhatsApp of moederbedrijf Meta, en de end-to-endversleuteling blijft volgens WhatsApp intact. Er is één uitzondering, en die zet jij zelf in gang: markeer je een gesprek als vertrouwd, dan kun je daarna kiezen om de laatste vijf ontvangen berichten met WhatsApp te delen om het model bij te schaven.

Wel wordt geteld hoe vaak een waarschuwing verschijnt en wat gebruikers daarna doen. Die cijfers zijn geaggregeerd en volgens WhatsApp niet herleidbaar: "We zullen niet weten welk bericht het was, wie ze verstuurde of ontving, of welk gesprek een waarschuwing veroorzaakte."

Scam Alert kijkt naar onbekende afzenders. Juist de meest effectieve WhatsApp-fraude komt binnen via een overgenomen account van iemand die wél in je contacten staat — het bekende "stem op mijn vriendin"-trucje. Daar geeft dit model geen waarschuwing. En blokkeren doet het nooit: je krijgt een banner, de rest is aan jou.

Wachten op de bèta hoeft niet. Onder Instellingen > Privacy > Oproepen (op de iPhone heet dat menu Gesprekken) zit "Onbekende bellers stilhouden", die vreemde beltonen wegfiltert zonder dat je het gesprek mist in je oproepenlijst. Verder blijven de oude reflexen het beste filter: geen betaalverzoek van een onbekend nummer, geen verificatiecode doorgeven, en bij een dringend familieberichtje eerst het echte nummer bellen.