Een spray die “99,9 procent van alle bacteriën” doodt, schoonmaakazijn dat alles zou desinfecteren, antibacteriële doekjes voor elk oppervlak: de schoonmaakplank ligt vol grote beloften. Maar wat zegt onafhankelijk onderzoek over wat in een gewoon huishouden echt nodig én effectief is tegen bacteriën?
Schoonmaken is iets anders dan desinfecteren
Onderzoekers en gezondheidsinstanties maken een helder onderscheid: schoonmaken verwijdert vuil en een groot deel van de micro-organismen; desinfecteren is gericht op het doden van vrijwel alle ziekteverwekkers. In de meeste huishoudens is grondig schoonmaken met water en een gewoon schoonmaakmiddel voldoende, en is desinfecteren alleen nodig als iemand ziek is (of net ziek is geweest) of als er met rauw vlees of ander risicovoedsel is gewerkt.
Concreet: een sopje met afwasmiddel of allesreiniger haalt al een groot deel van de bacteriën weg, zeker als je goed schrobt, het oppervlak laat drogen en regelmatig schoonmaakt.
Bleek, alcohol, azijn: wie wint er in het lab?
In laboratoriumstudies worden verschillende middelen rechtstreeks met elkaar vergeleken. Bleek (chlooroplossing) en bepaalde “milieuvriendelijke” desinfectiemiddelen halen over het algemeen de hoogste reductie van bacteriën op gladde oppervlakken; in een veelgeciteerd onderzoek voldeden ze consequent aan strenge normen voor het doden van onder meer E. coli en Staphylococcus aureus. (The effectiveness of three home products in cleaning and disinfection of Staphylococcus aureus and Escherichia coli on home environmental surfaces)
Azijn doet wel iets, maar minder en niet altijd betrouwbaar. Alleen relatief hoge concentraties (rond de 50 procent of meer) en vers gemaakte mengsels bleken in tests een voldoende sterke daling van bacteria aantallen te geven; verdunde of oude DIY-middeltjes scoorden duidelijk minder. Alcohol rond de 70 procent is in meerdere studies zeer effectief tegen veel voorkomende bacteriën en wordt ook in de zorg gebruikt, maar verliest kracht als het verkeerd wordt toegepast (te snel afvegen, te weinig contacttijd).
| Middel / aanpak | Werking tegen bacteriën | Wanneer zinvol thuis | Belangrijke kanttekening |
| Sop (water + allesreiniger/afwasmiddel) | Verwijdert vuil en een groot deel van de micro-organismen door mechanische actie en detergent. onlinelibrary.wiley+1 | Dagelijkse schoonmaak van keuken, badkamer en “high touch”-plekken. | Meestal voldoende als er niemand ziek is; desinfectie vaak niet nodig. |
| Bleek (chlooroplossing) | Zeer effectief in het doden van veel ziekteverwekkers, haalt hoge reducties in labtests. | Bij echt infectierisico: na braken/diarree, rauw vlees op het aanrecht, toilet na ziekte. | Spaarzaam gebruiken, goed doseren en ventileren; belastend voor milieu. |
| Alcohol (±70%) | Sterk bacteriedodend, ook in zorgomgevingen gebruikt. | Gericht desinfecteren van kleine oppervlakken of voorwerpen (bijvoorbeeld deurklink tijdens ziekte). | Werkt alleen goed bij juiste concentratie en voldoende inwerktijd. |
| Azijn | Beperkte en wisselende antibacteriële werking; minder krachtig dan bleek of alcohol. | Schoonmaken van kalkaanslag en licht vervuilde oppervlakken, niet als primaire desinfectant. | “Natuurlijk” betekent niet automatisch voldoende desinfectie. |
| Antibacteriële sprays/doekjes | Kunnen effectief zijn, afhankelijk van werkzame stof en juiste toepassing. | Gericht gebruik op risicoplekken in tijden van ziekte in huis. [ | Overmatig gebruik kan milieubelasting en resistentieproblemen vergroten. |
| Goed drogen en ventileren | Droge, goed geventileerde oppervlakken beperken bacteriegroei. | Altijd na schoonmaken en in vochtige ruimtes zoals badkamer en keuken. | Vaak onderschat, maar zeer eenvoudig en energiezuinig “hygiëne-instrument”. |
| Sponsjes en doekjes vervangen | Vermindert belangrijke bacteriereservoirs in het huishouden. | Regelmatig (dagelijks tot wekelijks) vervangen of heet wassen. | Oude sponzen kunnen zelfs schongepoetste oppervlakken weer besmetten. |
Hoeveel desinfectie is thuis écht nodig?
Gezondheidsinstanties benadrukken dat overmatig desinfecteren thuis niet nodig is en ook nadelen kan hebben. Routineus alles behandelen met sterke biociden kan bijdragen aan milieubelasting en, indirect, aan het ontstaan van resistente micro-organismen. De kernboodschap: reserveer krachtige desinfectiemiddelen voor situaties waarin er een reëel infectierisico is, zoals na braken, diarree, of het snijden van rauw vlees op het aanrecht.
Voor dagelijks gebruik volstaat:
POPULAIR NIEUWS
Bestaat tijd wel echt? Van verstrengelde atomen tot zwarte gaten als kosmische klokken
Heb je last van een trillend oog of been? Dit kunnen de oorzaken zijn
De vijf waarschuwingssignalen van een toxische persoonlijkheid – en waarom ze vaak toch succesvol zijn
7 briljante dingen die je nog meer kunt doen met olijfolie
Wil je gelukkiger worden? Deze methode werk het beste
Dochter van Mick Jagger: hij is een top-opa
Loading