Zwarte randen in huis: waarom poetsen niet helpt (het is fogging)

Je poetst ze weg, en een paar weken later staan ze er weer: donkere vegen rond het stopcontact, langs de plint, in de hoek van het plafond. Het lijkt achterstallig schoonmaakwerk, of een rokende buurman, of beginnende schimmel. Het is meestal geen van drieën.

Het verschijnsel heet fogging: een grijs tot zwart, licht smerig laagje dat zich binnen dagen tot weken over wanden, plafonds, kozijnen en kunststof afzet. Het ziet eruit alsof er ergens in huis gesmeuld heeft. Het duikt vrijwel uitsluitend op in het stookseizoen, en vooral in woningen die net gerenoveerd of pas betrokken zijn.

De verklaring zit in de materialen. Uit verf, vloerlijm, pvc-vloeren, vinylbehang, kunststof panelen en meubels komen semi-vluchtige stoffen vrij, waaronder weekmakers als ftalaten. Die dampen traag uit, soms twee jaar of langer. Zodra de verwarming aangaat, neemt die uitdamping toe. Op koudere oppervlakken slaan de stoffen neer en maken die op microschaal kleverig. Daar hecht het fijnstof zich aan dat toch al door je huis zweeft.

De aanslag kiest de koudste plekken: hoeken, kozijnen, de binnenkant van buitenmuren, kunststof oppervlakken en elektrische apparaten. Precies daar zit ook een stopcontactdoos in een buitenmuur, en precies daar loopt langs de plint een streepje lucht dat kouder is dan de rest van de kamer. Het patroon is dus geen willekeur, maar een plattegrond van je binnenklimaat.

En er is een tweede spoor. Een deel van de zwarting is wél gewoon roet, uit verbranding binnenshuis: kaarsen, bakken en braden, roken, of een schoorsteen die niet meer goed trekt.

• Er zit een koude plek of koudebrug in de constructie

• Er wordt in de winter te weinig geventileerd

• Verse verf, lijm of vloerbedekking gast nog uit

• Er wordt binnen relatief veel verbrand: kaarsen, wierook, wok

• De ventilatie kan de vrijgekomen stoffen niet afvoeren

• Was de aanslag af met water en een schoonmaakmiddel; overschilderen zonder reinigen werkt niet

• Ventileer dag en nacht, ook in de winter, en extra tijdens en na klussen, koken en douchen.

• Zorg voor doorstroming: één raam open is niet genoeg, de lucht moet door het huis kunnen bewegen.

• Verwarm gelijkmatig; daalt de oppervlaktetemperatuur van een buitenmuur onder de 13 graden, dan komt er ook schimmelrisico bij.

• Dicht naden en kieren, en pak koude plekken aan met isolatie

• Brand minder kaarsen en zet de afzuigkap aan tijdens het bakken

Zolang de koude plek blijft, komt de zwarte rand terug — hoe vaak je hem ook wegpoetst.

Eén variant hoort niet in dit verhaal thuis. Zit de verkleuring ín het stopcontact, rond de gaatjes zelf, voelt het stopcontact warm aan of ruik je verschroeid plastic, dan gaat het niet om neerslag maar mogelijk om oververhitting of een slecht contact. Haal de stekker eruit, gebruik het stopcontact niet meer en laat een elektricien kijken. Bij dodelijke woningbranden is elektrische apparatuur of installatie een van de grootste oorzaken.

Meer weten?