Je koopt vol goede moed een basilicumplantje bij de supermarkt, zet 'm vrolijk op de vensterbank, en binnen een week ligt-ie er dood bij. Herkenbaar? Je bent niet de enige met minder groene vingers dan je dacht. Het slechte nieuws: het ligt waarschijnlijk niet (alleen) aan jou.
Plofplantjes
Kruidenplantjes uit de supermarkt worden ook wel 'plofplantjes' genoemd, en dat is precies wat het woord doet vermoeden. Ze worden razendsnel opgekweekt, met veel meststoffen in de potgrond, een warme omgeving en flink wat water en licht. Snel groot, snel verkocht — maar niet gebouwd om lang mee te gaan.
De potgrond bevat namelijk precies genoeg voeding om één tot twee weken te overleven. Daarna is de plant volledig uitgeput. Plantenvoedingsexpert Chris Blok legt uit waarom: 'Extra voeding betekent namelijk duurdere plantjes.' En dat wil niemand — niet de producent, maar ook jij niet, als je toch maar één keer een bosje basilicum nodig hebt voor de pasta.
Tientallen stekjes in één pot
Maar hét grote geheim zit 'm ergens anders: in dat ene potje basilicum zit niet één plantje, maar tientallen stekjes tegelijk. Die zitten allemaal in dezelfde kluit aarde te vechten om licht, water en ruimte. Die onderlinge concurrentie veroorzaakt stress bij de plantjes; en stress maakt
planten, net als mensen, kwetsbaarder voor ziektes, schimmels en uitdroging.
Er komt vaak ook nauwelijks licht of lucht bij het binnenste van de kluit, waardoor de wortels als het ware stikken. En die wortels zijn sowieso al onderontwikkeld door de snelle kweek, waardoor de plant nauwelijks water of voedingsstoffen kan opnemen zodra hij de gecontroleerde kasomgeving verlaat.
Specialist plantenveredeling dr. René Smulders van Wageningen University bevestigt dat die kasomgeving compleet anders is dan je huiskamer: 'Waarschijnlijk op een plek met een hoge luchtvochtigheid. Niet hetzelfde klimaat als bij mensen thuis.' Het plantje krijgt al een enorme klap in de supermarkt, waar de lucht droog is, en moet vervolgens ook nog de reis naar jouw huis doorstaan. Volgens dr. Smulders zit het probleem vooral in de blaadjes: 'Het plantje overleeft wel, maar de blaadjes krijgen niet de tijd om opnieuw te groeien.'
Dit doe je waarschijnlijk fout
Toch ligt de schuld niet volledig bij de kweker. Plantenvoedingsexpert Chris Blok is daar duidelijk over: het ligt namelijk ook aan de consument zelf. Een veelgemaakte fout: water geven van bovenaf. Kruidenteler Piet Buysman noemt dat ronduit een doodzonde: 'De aarde wordt dan een ideale voedingsbodem voor schimmels en bacteriën.'
Het moet dus andersom. Zet je kruidenplantje in de wasbak of op een diep schoteltje water, zodat de plant van onderaf water opneemt. Laat dit ongeveer tien minuten staan en gooi daarna het overtollige water weg.
Zo geef je je plantje een eerlijke kans
Wil je die plofplantjes toch een langer leven geven? Splits de kluit voorzichtig op in meerdere stekjes en verspreid die over grotere potten. Zo hoeven de plantjes niet langer te vechten om licht en ruimte en stijgt hun overlevingskans flink. Zet de nieuwe potjes vervolgens op een lichte plek, maar wel uit de tocht.
En als je blaadjes wilt plukken: doe dat aan de zijkant, bij de grotere blaadjes. Zo kunnen de topjes van de plant gewoon doorgroeien en heb je misschien eindelijk een kruidenplantje dat langer dan een maand in leven blijft.