Smartphone doet wat de pil nooit lukte: we krijgen er minder kinderen door

Decennialang kregen de gebruikelijke verdachten de schuld: onbetaalbare huizen, dure kinderopvang en somberte over de toekomst. Maar die verklaring sluit niet meer. Ook in landen met gratis opvang en betaalbare woningen — denk aan Scandinavië — blijft de teller dalen.

Econoom Caitlin Myers van Middlebury College publiceerde begin juni 2026 samen met Ezekiel Hooper de working paper Is the iPhone Birth Control? bij het National Bureau of Economic Research. Ze maakten gebruik van een historisch toeval: tot 2011 werkte de iPhone alleen op het netwerk van AT&T.

In counties met vrijwel volledige AT&T-dekking daalde het geboortecijfer onder tieners tussen 2007 en 2011 met 26 procent, tegen 13,8 procent in gebieden zonder dekking. Bij twintigers ging het om 14,6 tegen 10 procent. In totaal is de smartphone volgens de onderzoekers goed voor 33 tot 52 procent van de daling.

Het gaat niet om biologie, maar om gedrag. Wie 's avonds scrollt, gaat minder uit, ontmoet minder mensen en heeft minder onbeplande seks. De schermtijd voor vrije tijd steeg volgens Euronews van 22 naar 96 minuten per dag, terwijl het pornogebruik toenam als digitaal substituut voor partnerseks.

Een parallel onderzoek van de University of Cincinnati analyseerde 128 landen en vond overal dezelfde knik in de curve, precies op het moment dat de smartphone lokaal doorbrak.

Ook buiten het Westen bijt de trend door. Uit een studie op basis van de China Family Panel Studies blijkt dat internetgebruik het kindertal fors verlaagt via minder huwelijkstevredenheid en veranderende opvattingen over genderrollen, aldus ScienceDirect. Het aantal jonge Chinese vrouwen dat helemaal geen kinderen wil, steeg in de recente geschiedenis met 47 procent.

Voor beleidsmakers is dit ongemakkelijk nieuws. "Het mechanisme werkt via de vorming van relaties en de zin voor partnerseks, niet via de kosten van kinderen opvoeden", schrijven Myers en Hooper. Miljarden aan kinderbijslag en subsidies pakken het probleem niet bij de wortel aan. Wat wél helpt volgens Wharton-hoogleraren: smartphonebans op scholen, die in landen als Frankrijk en Nederland al gelden.

Wat de pil decennialang niet voor elkaar kreeg, lukt de smartphone zonder dat iemand er bewust voor kiest: we krijgen er minder kinderen door.