Wat kost een mens? 100 euro

Een mens is biochemisch gezien een wonder, maar bij de chemicaliënboer kost u verrassend weinig. Of juist een vermogen — het ligt er maar net aan hoe u inkoopt.

Hoeveel zou u kosten als iemand u zou willen opbouwen uit losse grondstoffen? Het is een vraag die meer over filosofie dan over scheikunde gaat, maar het antwoord is fascinerend. Een gemiddeld volwassen lichaam van 70 kilo bestaat uit ongeveer zestig verschillende chemische elementen — al wordt 99 procent van uw lichaamsmassa gevormd door slechts zes ervan (Wikipedia).

De boodschappenlijst is verbazingwekkend kort:

Daarmee is het verhaal verteld. De rest — ijzer, zink, jodium, koper, zelfs een vleugje goud — past samen in een theelepel (Visual Capitalist).

De Amerikaanse schrijver Bill Bryson rekende in zijn boek The Body: A Guide for Occupants uit wat het zou kosten om al deze elementen in te slaan. Hij kwam uit op meer dan 116.000 pond, omgerekend zo'n 150.000 dollar (BBC Science Focus). Een prijzig hoopje mens.

Maar er zit een addertje onder het gras. Bryson rekende met de duurste, chemisch zuivere laboratoriumvariant van elk element. En dat is ongeveer alsof u uw avondeten samenstelt uit ingrediënten van de Michelin-leverancier in plaats van de Albert Heijn.

Wie zelf bereid is wat te raffineren, komt er een stuk goedkoper vanaf. BBC Science Focus rekende het na en kwam uit op minder dan 100 pond, ofwel ongeveer 115 euro (BBC Science Focus).

De boodschappenlijst van de zuinige bouwer:

Een hele mens voor de prijs van een gemiddeld dagje uit. Ter vergelijking: een volwassen varken kost rond de 200 pond, ongeveer twee keer zoveel (BBC Science Focus).

Hoewel u zichzelf misschien niet als een wandelende schatkist beschouwt, draagt u toch een vleugje edelmetaal met u mee. Een gemiddeld lichaam bevat zo'n 0,2 milligram goud, vooral in het bloed (Gold Traders). Bij de huidige goudprijs is dat goed voor ongeveer 1 cent. Het is fijn om te weten dat u rondloopt met een kruimel goud, maar uw bank zal er niet warm of koud van worden.

En dan komt de twist. Want zodra u die atomen niet als losse elementen beschouwt maar als georganiseerde biochemische moleculen, schiet de waarde de lucht in. Een tijdschrift voor de farmaceutische industrie rekende ooit voor dat alleen de lever al een marktwaarde heeft van 54.100 dollar — en dat het in die lever aanwezige transferrine, een eiwit dat ijzer transporteert, in pure vorm ongeveer 18.900 dollar per gram opbrengt. Voor één lever komt dat neer op meer dan 419.000 dollar aan transferrine alleen al (Pharmaceutical Executive).

Bij elkaar opgeteld kan een mens, ontleed in zuivere biochemische bestanddelen, tientallen miljoenen dollars waard zijn. Dezelfde mens die bij de chemicaliënboer voor 100 euro de deur uit zou gaan.

Het verschil tussen 100 euro en 46 miljoen dollar zegt iets fundamenteels: u bent niet wát er in u zit, maar hóé het in u zit. De waarde van een mens schuilt niet in koolstof, waterstof of zuurstof. Die zit in de manier waarop die atomen zich miljarden keren per seconde organiseren tot eiwitten, cellen, organen, gedachten en herinneringen.

Om al die 70 kilo bouwstof daadwerkelijk te assembleren tot een mens, zou volgens BBC Science Focus ongeveer 10^17 joule energie nodig zijn — ruwweg 1,75 biljoen kilowattuur. Dat is zeventig keer het jaarlijks energieverbruik van de hele wereld (BBC Science Focus).

Misschien wel het mooiste antwoord op de vraag wat een mens kost: te veel om uit te rekenen, en te weinig om te kopen.