Zonder muggen geen chocolade

We denken bij muggen vooral aan jeukende bulten en slapeloze nachten. Maar wie van chocolade houdt, heeft meer aan ze te danken dan je zou verwachten.

Cacao groeit in een smalle gordel rond de evenaar, van West-Afrika tot Latijns-Amerika. Daar produceren cacaobomen duizenden kleine bloemetjes direct op de stam. Die bloemen zijn zó klein en complex dat ze zichzelf niet kunnen bestuiven. Het stuifmeel moet van de mannelijke naar de vrouwelijke delen worden gebracht – en dat lukt alleen met hulp van de allerkleinste insecten.

Die hoofdrol is weggelegd voor galmuggen en piepkleine steekmuggen, insecten van slechts een paar millimeter groot. Ze kunnen als enige door de nauwe bloemstructuur kruipen en zo de cacaobloemen bestuiven. Zonder hen blijft het merendeel van de bloemetjes onbevrucht en vormt zich geen cacaovrucht. Minder bestuivers betekent uiteindelijk minder bonen – en dus minder chocolade.

Het verhaal van de mug en de cacaobloem is een schoolvoorbeeld van biodiversiteit: de onderlinge afhankelijkheid van soorten in een ecosysteem. Hoe diverser een gebied, hoe meer verbindingen er zijn en hoe beter het systeem bestand is tegen verstoringen, van klimaatverandering tot ziektes. Als één soort bestuiver het moeilijk krijgt, kan een andere soort de rol (gedeeltelijk) overnemen. Bij een armer, eentonig ecosysteem stort die keten veel sneller in.

Dat maakt biodiversiteit geen luxeprobleem, maar een randvoorwaarde voor voedselzekerheid. Chocolade is daarbij slechts één aansprekend voorbeeld. Denk aan bijen voor fruitteelt of bodemdieren zoals wormen en schimmels die onze landbouwgronden vruchtbaar houden. Wie insecten alleen als hinderlijke plaag ziet, mist dat ze een fundamentele bouwsteen zijn van een economie die draait op landbouw, drinkwater en gezonde natuur.

De volgende keer dat je een reep openbreekt, eet je dus niet alleen cacao en suiker, maar ook een product van een complex web van leven. Van mug tot boom: zonder biodiversiteit wordt zelfs iets ogenschijnlijk vanzelfsprekends als chocolade onzeker.