Trump in het nauw door kreeftenopstand en dure tomaten

Trump wordt niet alleen bestookt met juridische aanklachten, maar inmiddels ook met kreeften, tomaten en torenhoge prijzen: de inflatieprotesten in de VS laten zien hoe snel de “kreeftenopstand” kan uitgroeien tot een politieke nachtmerrie voor de president, nu tegelijk duidelijk wordt dat het tijdperk van goedkoop geld, goedkope arbeid en goedkope energie definitief voorbij is.

In de noordoostelijke staat Maine lopen de spanningen hoog op nu de kosten van de kreeftenvangst door dure brandstof, invoerheffingen en andere inflatiekosten zo snel stijgen dat veel vissers nauwelijks nog winst maken. De sector is een van de belangrijkste inkomensbronnen van de regio, waardoor de economische pijn direct wordt vertaald in woede richting Washington – en dus richting Trump, die in deze “kreeftenstaat” cruciale Senaatszetels op het spel heeft staan.

Niet alleen kreeft wordt onbetaalbaar: ook basisproducten als tomaten en eieren zijn in korte tijd fors duurder geworden, waardoor Amerikaanse huishoudens nu de hoogste inflatie in bijna drie jaar ervaren. Terwijl de beurzen recordhoogtes aantikken, is het consumentenvertrouwen tot een dieptepunt gezakt – een giftige combinatie, want kiezers stemmen eerder vanuit hun boodschappenkar dan vanuit hun beleggingsrekening.

Politicologen wijzen erop dat de uitkomst van de komende verkiezingen in hoge mate zal afhangen van de prijsontwikkeling in de supermarkt. Als juist staten als Maine, traditioneel eerder “blauw” maar met veel Trump-stemmende vissers, zich tegen hem keren, kan een regionale kreeftenopstand uitgroeien tot een nationale protestgolf die de machtsverhoudingen in Senaat en Huis van Afgevaardigden kantelt.

De onvrede over kreeft en tomaten staat niet op zichzelf: volgens de Financial Times is Amerika een nieuw tijdperk binnengestapt, waarin inflatie niet langer een tijdelijke hick-up is, maar het gevolg van een structureel einde van “cheap everything”. Vijftig jaar lang dreven groei en welvaart op goedkoop kapitaal (lage rente en overvloedige petrodollars), goedkope arbeid (globalisering, zwakkere vakbonden) en goedkope energie – maar al die factoren draaien nu de andere kant op.

Dertigjarige Amerikaanse staatsrentes zijn van rond de 1 procent tijdens de pandemie weer naar boven de 5 procent gegaan, en economen verwachten een blijvend hogere rente – slecht nieuws voor een zwaar schuldenland. Oorlogen, hogere defensie-uitgaven, herindustrialisatie en nieuwe handelsbarrières jagen goederen- en energieprijzen op, terwijl China probeert de petrodollar te ondermijnen door steeds meer oliehandel in renminbi af te rekenen.

Aan de arbeidsmarktzijde is het verhaal dubbelzinnig: krapte, meer stakingen en hernieuwde vakbondskracht drukken de lonen omhoog, maar de voordelen voor werknemers worden deels opgegeten door stijgende zorgpremies en onzekerheid over banen door artificial intelligence. Als AI vooral wordt gebruikt om banen weg te snijden en winstmarges te vergroten, kan de technologie juist extra inflatiedruk creëren; pas als de productiviteitswinsten breed worden gedeeld, daalt de druk op prijzen en staatsschuld.