Waarom deze oliecrisis écht anders is: hoge schulden, weinig munitie

maandag, 06 april 2026 om 12:51

De wereld is een oliecrisis gewend, maar niet deze. De oorlog met Iran en de verstoring van de doorvoer via de Straat van Hormuz hebben de olieprijs in korte tijd door de 120 dollar per vat gejaagd, met waarschuwingen dat een langdurig conflict de prijs richting 150 dollar kan duwen. Dat voelt als de jaren zeventig, maar de economische context is radicaal anders.aljazeera+1

Sinds de coronapandemie stapelen landen schulden op in een tempo dat zelfs in eerdere energiecrisissen ongekend was. De gezamenlijke overheidsschuld van de G7 is opgelopen tot rond of boven de 100 procent van het bbp, terwijl wereldwijd de staatsschuld in 2025 al dicht bij 95 procent van het bbp lag. Overheden gingen de huidige olieklap dus in met een schuldenberg die de ruimte voor nieuwe steunpakketten sterk beperkt, analyseert de Financial Times.

Toch grijpen veel regeringen terug op het vertrouwde recept: prijsplafonds, subsidies aan pomp en gasrekening, noodsteun voor bedrijven. Dat dempt de pijn op korte termijn, maar jaagt de begroting verder op en maakt financiële markten zenuwachtig. Waar rentes bij crises vroeger vaak daalden, stijgen langlopende rentes nu juist door de vrees dat de oliecrisis leidt tot nóg hogere tekorten en een hogere risicopremie op staatsleningen.

Centrale banken zitten net zo klem. Jaren van hoge inflatie hebben de geloofwaardigheid van inflatiedoelen aangetast; in de VS is de 2-procentsdoelstelling al jaren niet gehaald. Ook in Europa en andere ontwikkelde economieën ligt de inflatie hardnekkig boven doel.

Deze oliecrisis treft een wereld die zijn buffers al heeft opgemaakt aan goedkoop geld en noodsteun.

Daarmee wordt deze oliecrisis een stresstest voor een economie die al op krediet draait. De schok komt niet boven op gezonde buffers, maar op een financieel systeem waarin rentelasten op staatsschuld sommige landen al meer kosten dan hun defensiebudget. De vraag is niet alleen hoe hoog de olieprijs oploopt, maar vooral hoeveel politieke en financiële ruimte er nog over is om de volgende schok op te vangen.

Hoe het vroeger ging en afliep

In de jaren zeventig lagen begrotingstekorten in grote economieën rond 2 procent van het bbp; nu is dat gemiddeld ruim het dubbele, met in sommige G7-landen tekorten in de buurt van 6 à 7 procent. Tegelijkertijd is de overheidsschuld in de G7 opgelopen van circa 20 procent van het bbp decennia geleden naar meer dan 100 procent nu, terwijl de wereldwijde staatsschuld in 2025 naar schatting 94,7 procent van het bbp bereikte.