Waarom krijgen steeds meer jonge mensen deze vorm van kanker? Wetenschappers tasten nog altijd in het duister

Goed nieuws eerst: wie in 2026 leeft, heeft gemiddeld een grotere kans op een lang en gezond leven dan ooit tevoren. Sterfte door veel vormen van kanker is de afgelopen decennia flink gedaald dankzij betere behandelingen en vroege opsporing. Toch is er één opvallende uitzondering die onderzoekers bezighoudt: darmkanker bij mensen onder de 50 jaar.

Het totale aantal gevallen van darmkanker daalt al jaren, behalve bij jongere volwassenen. Het gaat nog altijd om relatief kleine aantallen, maar de trend is opvallend genoeg om wetenschappers zorgen te baren.

Er zijn allerlei mogelijke verklaringen geopperd. Zo worden bestrijdingsmiddelen, PFAS en andere milieuvervuilende stoffen regelmatig genoemd. Maar oudere generaties zijn vaak juist langer en intensiever aan veel van deze stoffen blootgesteld. Als die de belangrijkste oorzaak waren, zou je verwachten dat vooral ouderen vaker darmkanker krijgen. Dat is juist niet wat de cijfers laten zien.

Ook overgewicht lijkt slechts een deel van het verhaal te verklaren. Obesitas verhoogt het risico op darmkanker en komt vaker voor dan vroeger, ook bij jongeren. Toch schatten onderzoekers dat dit hooguit een klein deel van de stijging verklaart.

De puzzel wordt nog ingewikkelder doordat de trend niet wereldwijd gelijk is. In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk stijgt het aantal jonge patiënten, terwijl in andere landen de cijfers stabiel blijven of zelfs dalen. Dat maakt het lastig om één duidelijke oorzaak aan te wijzen.

Een andere mogelijkheid is dat artsen darmkanker tegenwoordig vaker herkennen bij jonge mensen. Mensen worden sneller onderzocht bij klachten en kankerregistraties zijn de afgelopen jaren sterk verbeterd. Daardoor kunnen meer gevallen worden ontdekt dan vroeger.

Toch verklaart ook dat niet alles. De stijging begon namelijk al voordat de screeningsrichtlijnen werden aangepast en onderzoekers zien nog steeds verschillen tussen leeftijdsgroepen die moeilijk te verklaren zijn.

De conclusie is daarom eigenlijk: wetenschappers weten gewoon niet waarom darmkanker onder jonge mensen in sommige landen toeneemt.

Wel benadrukken experts dat het risico voor mensen onder de 50 nog altijd klein is. Tegelijkertijd is de onverklaarbare stijging reden genoeg om verder onderzoek te doen. Hoe eerder de oorzaak wordt gevonden, hoe groter de kans dat deze zorgwekkende trend kan worden omgebogen.

Bron: Science Alert