De AZC-rellen komen ook uit het buitenland

De rellen bij asielopvanglocaties worden vaak uitgelegd als lokale woede van bezorgde burgers. Maar dat beeld is te simpel. Wat in Loosdrecht gebeurde, past in een groter patroon: lokale onrust wordt opgepikt, versterkt en soms doelbewust gebruikt door extreemrechtse netwerken die ook buiten Nederland actief zijn, analyseert NRC.

In Loosdrecht werd brand gesticht bij een noodopvang waar op dat moment asielzoekers verbleven, terwijl relschoppers volgens berichtgeving de brandweer hinderden bij het blussen. Dat is geen gewoon protest meer. Dat is geweld tegen hulpverleners, tegen de rechtsstaat en vooral tegen mensen die bescherming zoeken.

Volgens onderzoeksplatform Justice for Prosperity dook bij protesten in Loosdrecht, Engelen, IJsselstein en Tilburg hetzelfde symbool op: de gele lambda op een zwarte achtergrond, verbonden aan Identitair Verzet. Dat is belangrijk, omdat Identitair Verzet volgens datzelfde onderzoek niet zomaar een lokale actiegroep is, maar onderdeel van een bredere identitaire beweging met internationale vertakkingen.

De tactiek is herkenbaar: een lokale kwestie wordt aangegrepen om angst te vergroten, beelden te maken, online woede aan te jagen en nieuwe aanhangers te werven. De gewone buurtbewoner die zich zorgen maakt over opvang in zijn gemeente loopt dan soms naast activisten die een heel andere agenda hebben. Die agenda gaat niet over parkeerdruk, veiligheid of overleg met de gemeente. Die gaat over het normaliseren van extreem gedachtegoed.

De rellen blijven niet beperkt tot het dorp waar ze plaatsvinden. Beelden van fakkels, vuurwerk, ME-busjes en schreeuwende menigten reizen razendsnel rond op X, Telegram en andere platforms. Daar worden ze losgetrokken uit hun context en gebruikt als bewijs dat “het volk in opstand komt”.

Dat mechanisme werkt internationaal. In verschillende landen gebruiken radicaal-rechtse bewegingen dezelfde thema’s: migratie, identiteit, “omvolking”, “remigratie” en wantrouwen tegen overheid en media. De boodschap verschilt per land, maar het frame is steeds hetzelfde: migranten zijn het probleem, bestuurders zijn verraders en verzet op straat is nodig.

Daarmee worden Nederlandse azc-protesten onderdeel van een grotere informatieoorlog. Niet omdat elke demonstrant extremist is. Wel omdat extremistische groepen precies weten hoe ze echte zorgen kunnen kapen.

Na Loosdrecht spraken veel politici vooral over geweld tegen hulpverleners. Dat is terecht, maar niet volledig. In het gebouw zaten ook asielzoekers en COA-medewerkers. Als politici die mensen niet benoemen, verschuift de norm.

De kernvraag is niet of je kritisch mag zijn op asielbeleid. Natuurlijk mag dat. Nederland moet kunnen debatteren over instroom, opvang, draagvlak en spreiding. Maar dat debat mag nooit worden vermengd met het idee dat mensen in opvanglocaties vogelvrij zijn.

Juist gematigde partijen hebben hier een verantwoordelijkheid. Wie zegt de rechtsstaat te verdedigen, moet dat ook doen wanneer het politiek ongemakkelijk is. “Van onze hulpverleners blijf je af” is waar, maar te smal. Van mensen blijf je af.

De AIVD onderzoekt inmiddels de mate van organisatie achter meerdere anti-azc-protesten, aldus NH Nieuws. Dat betekent niet automatisch dat elke rel terroristisch is. Het betekent wel dat de overheid serieus kijkt naar de vraag wie dit aanjaagt, wie organiseert, wie filmt, wie verspreidt en wie profiteert.

Dat is hard nodig. Want als geweld rond opvanglocaties loont, wordt het herhaald. Dan leren radicale groepen dat intimidatie werkt. Gemeenten stellen besluiten uit, burgemeesters komen onder druk te staan en bewoners raken verder gepolariseerd.

Het gevaarlijke aan internationale bewegingen is dat ze lokaal lijken. Ze staan op het dorpsplein, gebruiken lokale frustratie en spreken over “onze buurt”. Maar hun symbolen, slogans en strategieën komen uit een veel breder netwerk.

Daarom moeten media, politiek en bestuur preciezer worden. Noem bezorgde burgers bezorgde burgers. Noem relschoppers relschoppers. En noem georganiseerde extreemrechtse inmenging ook zo.

Want de AZC-rellen komen niet alleen uit Loosdrecht, Engelen of IJsselstein. Ze komen ook uit een internationale beweging die wacht op precies dit soort momenten. Wie dat blijft ontkennen, kijkt alleen naar de rook en niet naar wie het vuur aansteekt.