22 landen, waaronder Nederland, willen de Straat van Hormuz vrijmaken

22 landen, waaronder Nederland, hebben in een gezamenlijke verklaring laten weten bereid te zijn “het nodige te doen” om de geblokkeerde Straat van Hormuz weer open te krijgen voor de scheepvaart. Trump heeft de troep gemaakt, de rest van de wereld gaat hem proberen op te ruimen

Iran heeft de Straat van Hormuz de facto dichtgetrokken met aanvallen op tankschepen en energie-infrastructuur, als reactie op de laatste escalatie in de regio. Ongeveer een vijfde van alle wereldwijd verbruikte olie en een kwart van de zeegaande oliehandel passeert dit smalle zeekanaal tussen Iran en Oman. De 22 landen – onder meer het VK, Frankrijk, Duitsland, Japan, Australië, de Golfstaten én Nederland – zeggen klaar te staan om veilige doorgang af te dwingen en roepen tegelijk Iran op onmiddellijk te stoppen met aanvallen op schepen en energie-installaties.

Nederland schaart zich diplomatiek achter de oproep en benadrukt zijn bereidheid om bij te dragen aan “geschikte inspanningen” om de vrije doorvaart te herstellen. Tegelijk probeert Den Haag afstand te houden van directe oorlogsdeelname: premier Jetten stelde eerder dat Nederland “geen partij in deze oorlog” wil worden en waarschuwde voor het risico van militair ingrijpen in de smalle zeestraat. In feite probeert Nederland twee doelen te combineren: bescherming van de eigen energiebelangen en die van Europese partners, zonder meegetrokken te worden in een open oorlog met Iran.

Wie Hormuz controleert, heeft een stevige greep op de wereldeconomie. Al bij de eerste dagen van de blokkade schoten olie- en gasprijzen omhoog, met directe gevolgen voor inflatie, energierekeningen en industriële kosten in Europa en Azië. Dat verklaart waarom landen die normaal terughoudend zijn met militaire taal nu publiekelijk aangeven bereid te zijn “bij te dragen” aan maritieme missies, zelfs als nog onduidelijk is hoe zo’n operatie er concreet uit zou zien.

De coalitie verdedigt twee klassieke principes van de wereldorde: vrije doorvaart en bescherming van civiele infrastructuur. Maar elke maritieme operatie in de Straat van Hormuz kan uitlopen op direct militair contact met Iran – precies het scenario dat Europese regeringen tot nu toe probeerden te vermijden. De keuze van Nederland en de andere 21 landen is daarmee ook een strategisch signaal: als Iran de economische levensaders van de wereld dichtdraait, zijn zelfs traditioneel voorzichtige landen bereid een stap dichter naar de rand van een grotere oorlog te bewegen.