Waarom experts de zorgplannen van het nieuwe kabinet 'verstandig' noemen

Bijna iedereen is boos over de bezuinigingen die Jetten-1 in de zorg.De zorgbegroting is met zo'n €120 miljard de op een na grootste kostenpost op de rijksbegroting — een bedrag dat jaarlijks verder stijgt. Een 'koekoeksjong', zo noemde een formatiebron de zorguitgaven tijdens de onderhandelingen. D66, VVD en CDA willen daar verandering in brengen met bijna €10 miljard aan bezuinigingen (dat wil zeggen: minder stijging) . Maar hoe realistisch en verdedigbaar zijn die plannen eigenlijk? Volgens deskundigen het FD is er niet zoveel keus.

Opmerkelijk genoeg zijn zorgeconomen overwegend positief. Marco Varkevisser, hoogleraar marktordening in de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit, noemt de maatregelen in het FD 'verstandig' en ziet een kabinet dat 'voor het eerst in tijden een paar echt duidelijke keuzes maakt'. Gezondheidseconoom Bram Wouterse noemt de zorgparagraaf een 'samenhangend pakket' waaraan duidelijk mensen met verstand van zaken hebben meegedacht.

De meest in het oog springende maatregel is de verhoging van het eigen risico van €385 naar €460 in 2027. Dat klinkt pijnlijk, maar experts plaatsen een kanttekening: het eigen risico staat al sinds 2016 op hetzelfde bedrag en is door inflatie in reële termen juist gedaald. De eerder geplande verlaging naar €165 — een PVV-kroonjuweel — was volgens de Raad van State 'ongericht' en had na de verkiezingen geen Kamermeerderheid meer. Belangrijk: het eigen risico wordt opgeknipt zodat patiënten maximaal €150 per behandeling betalen, en er komt jaarlijks €350 miljoen voor chronisch zieken.

De coalitie kiest nadrukkelijk voor preventie: voorkomen dat mensen ziek worden in plaats van dure zorg achteraf. Concreet komen er een suikertaks (verwachte opbrengst: €900 miljoen per jaar vanaf 2030), gratis schoolfruit op basis- én middelbare scholen en een verhoging van de minimumleeftijd voor sigaretten naar 21 jaar. Daarnaast zetten de drie partijen in op 'passende zorg': alleen behandelingen vergoeden die daadwerkelijk meerwaarde hebben.

De grootste onzekerheid zit in de uitvoering. Het scheiden van wonen en zorg in de langdurige zorg moet structureel bijna €1 miljard opleveren, maar bij het coalitieakkoord van Rutte IV nam het CPB zo'n opbrengst niet volledig mee omdat de plannen te vaag waren. De CPB-doorrekening van dit akkoord volgt eind februari. Of deze coalitie slaagt waar eerdere kabinetten faalden, hangt af van de vraag die Wouterse stelt: 'Wie mag er nog het verpleeghuis in, wie moet er thuis wonen?'