Naar inhoud springen

Bloedirritant: waarom humblebraggen ervoor zorgt dat mensen je niet mogen

psychologie
Een vrouw laat op een feestje iets op haar telefoon zien aan een man die gemaakt glimlacht.
“Pff, wéér gevraagd om een lezing te geven, ik kom nergens meer aan toe.” Je doet alsof je het heel zwaar hebt, maar iedereen hoort het gepoch er dwars doorheen. Volgens onderzoek van Harvard kun je dan beter gewoon zeggen dat je trots bent.
Opscheppen verpakt als klacht of bescheidenheid heet in het Engels humblebraggen. De term komt van de Amerikaanse comedyschrijver Harris Wittels en mensen vinden het bloedirritant.

Gewoon opscheppen komt beter over

Ovul Sezer, Francesca Gino en Michael Norton van Harvard Business School deden er in 2017 zeven studies naar, gepubliceerd in het Journal of Personality and Social Psychology. Proefpersonen vonden een humblebragger minder sympathiek en minder bekwaam dan iemand die rechtuit opschepte.
Mensen waren ook minder bereid iets voor een humblebragger te doen. De reden: ze vonden hem onoprecht.
“Oprechtheid is het belangrijkste ingrediënt”, zei Sezer daarover tegen Time.

In cijfers

  • 646 deelnemers in een van de studies
  • 70 procent kon zich een humblebrag herinneren die hij kort ervoor had gehoord
  • ongeveer 60 procent daarvan was een klacht (“ik zie er zo jong uit, ik moet steeds mijn ID laten zien”)
  • 7 studies, waaronder een dagboekstudie van een week en een veldexperiment

De klacht is de slechtste variant

Sezer en haar collega’s onderscheiden twee soorten. Bij de ene zit de opschepperij in een klacht (“mijn nieuwe auto is zo groot, ik kan hem nergens parkeren”). Bij de andere in nep-bescheidenheid (“ik snap niet waarom ze mij die prijs gaven”).
De klachtvariant komt het vaakst voor en werkt het slechtst. Iemand die alleen klaagde, zonder verstopte opschepperij, kwam zelfs beter over.
De Amerikaanse therapeut Maritsa Yzaguirre-Kelley ziet het ook in haar praktijk. “Ik zou het een overwegend negatieve gewoonte noemen, niet omdat de persoon arrogant is, maar omdat het averechts werkt”, zegt ze tegen Vice. Luisteraars horen de opschepperij er feilloos onder, legt ze uit, en de vermomming komt minder eerlijk over dan een gewone viering.

Waarom doen mensen het dan?

Volgens de onderzoekers grijpen mensen ernaar als ze tegelijk medeleven en bewondering willen. Ze krijgen geen van beide.
Kinder- en jeugdpsycholoog Mariana Plata noemt in Psychology Today één oorzaak: schaamte. “We vermommen het opscheppen over iets wat we hebben met nep-bescheidenheid, omdat ons is geleerd onze successen te verbergen”, schrijft ze.
Als ik de reden waarom we zo vaak humblebraggen in één woord moest samenvatten, zou ik er maar één kiezen: schaamte.
- Mariana Plata, kinder- en jeugdpsycholoog
Dat herkennen ze in Nederland, waar “doe maar normaal” bijna een huisregel is. Toch geldt de uitkomst van het onderzoek ook hier: de bescheiden verpakking maakt het erger. Wat mensen nog meer onaardig maakt in de ogen van anderen, hangt vaak met hetzelfde samen: ze voelen dat iets niet echt is.
Oprechtheid is het belangrijkste ingrediënt.
- Ovul Sezer, gedragswetenschapper

Goed nieuws delen zonder te irriteren

De onderzoekers en Plata geven een paar handvatten:
  • Zeg het gewoon. “Ik ben gevraagd voor een lezing en dat vind ik leuk” komt beter over dan dezelfde boodschap als klacht.
  • Laat een ander het vertellen. “Als iemand voor jou opschept, is dat het beste wat je kan overkomen”, zei Sezer tegen Time.
  • Laat de klacht weg. Heb je echt last van iets, zoals drukte door een promotie, vertel dat dan los van het succes.
  • Houd rekening met je publiek. Plata vindt dat je trots mag zijn op waar je hard voor hebt gewerkt, “maar altijd in balans met empathie en compassie”. Een vriend die net zijn baan kwijt is, wacht niet op jouw bonusverhaal.
Hoe je in gesprekken sterker overkomt, lees je in de zinnen die mensen met hoge emotionele intelligentie gebruiken.
Meer weten?
loading

Loading