Waarom klikt het met de ene persoon meteen, terwijl een ander je totaal koud laat? Natuurlijk spelen humor, gedeelde interesses en fijne gesprekken een rol. Maar volgens nieuw onderzoek zit er misschien een veel oudere verklaring achter onze vriendschappen.
De meeste psychologen gaan ervan uit dat we vrienden kiezen omdat ze nú iets toevoegen aan ons leven. Iemand is lief, betrouwbaar, slim of steunt je als het nodig is. Logisch dus dat je zo iemand graag in je vriendenkring hebt.
Maar onderzoekers vroegen zich af of dat het hele verhaal is. Zou het kunnen dat ons brein ook nog gestuurd wordt door oeroude voorkeuren? In de tijd van de jagers en verzamelaars was een goede vriend namelijk letterlijk van levensbelang. Samen voedsel verzamelen, voor kinderen zorgen of elkaar beschermen tegen gevaar lukte alleen met mensen op wie je echt kon bouwen.
Aantrekkelijk en behulpzaam
In het eerste deel van het onderzoek gingen 156 studenten met een onbekende leeftijdgenoot van hetzelfde geslacht een half uur in gesprek. Daarna beoordeelden ze elkaar als mogelijke vriend of vriendin.
Wat bleek? Mensen voelden zich vooral aangetrokken tot iemand die sociaal, zorgzaam en aantrekkelijk is en een zekere status of zelfvertrouwen uitstraalt. Ook eigenschappen die erop wijzen dat iemand 'capabel' is – iemand die vroeger waarschijnlijk een waardevolle partner zou zijn geweest – scoren hoog.
Opvallend: wanneer alle eigenschappen naast elkaar werden gelegd, bleken vooral aantrekkelijkheid, behulpzaamheid en dominantie de sterkste voorspellers van een potentiële vriendschap.
Meer dan alleen praktisch
Voor een tweede experiment bekeken ruim 440 deelnemers foto's van onbekenden. Eerst schreven ze op wat op dat moment hun belangrijkste persoonlijke doel was, bijvoorbeeld een nieuwe baan vinden of gezonder leven. Daarna gaven ze aan met wie ze bevriend zouden willen zijn.
De onderzoekers ontdekten iets opvallends. Mensen kozen niet alleen voor gezichten van personen die hen zouden kunnen helpen bij hun huidige doelen. Vooral aantrekkelijkheid en eigenschappen die wezen op daadkracht en competentie bleken belangrijker dan je op basis van die doelen zou verwachten.
Met andere woorden: we lijken vrienden niet alleen uit te kiezen omdat ze nú handig of gezellig zijn, maar ook omdat ze eigenschappen uitstralen die onze voorouders associeerden met een betrouwbare samenwerkingspartner.
Geen toeval
Dat betekent overigens niet dat knappe mensen automatisch meer vrienden hebben of dat we bewust op zoek zijn naar 'de sterkste van de groep'. Volgens de onderzoekers verlopen dit soort voorkeuren grotendeels onbewust.
Wel laat het onderzoek zien dat onze sociale voorkeuren waarschijnlijk dieper geworteld zijn dan we denken. Die spontane klik met iemand heeft misschien niet alleen met humor of gedeelde hobby's te maken, maar ook met een oeroud overlevingsinstinct dat nog altijd een klein beetje meespeelt.